Stanowisko nr 1/25 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 2025-10-21

Stanowisko nr 1/25
Sejmiku Województwa Mazowieckiego
z dnia 21 października 2025 r.

w sprawie zakresu delimitacji obszarów strategicznej interwencji w projekcie średniookresowej strategii rozwoju kraju – „Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.”

Mając na uwadze znaczenie średniookresowej strategii rozwoju kraju dla określenia priorytetów rozwoju na najbliższą dekadę, po zapoznaniu się z przekazanym do konsultacji publicznych projektem „Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.”, Sejmik Województwa Mazowieckiego postuluje następujące zmiany:

1. Rozszerzenie Obszaru Strategicznej Interwencji transformacji energetycznej o miasta: Ostrołęka, Kozienice i Płock, na terenie których funkcjonują kluczowe zakłady przemysłowe o znaczeniu energetycznym, a także o powiaty bezpośrednio związane z ich działalnością.

W procesie transformacji w kierunku gospodarki niskoemisyjnej rola państwa jest szczególna. Kluczowe jest nie tylko utrzymanie sektora energetycznego, ale też niwelowanie społeczno-gospodarczych skutków przemian. Wobec planów stopniowego wygaszania elektrowni węglowych w kraju, niezbędne jest udzielenie wsparcia tym obszarom, które są najbardziej narażone na negatywne skutki tych działań.

Na Mazowszu funkcjonują dwie duże elektrownie węglowe - w Ostrołęce i Kozienicach. Kluczowym obszarem jest również Płock, stanowiący największy w kraju ośrodek przemysłu petrochemicznego o znaczeniu międzynarodowym. Ponieważ system energetyczny tworzy spójną całość, wykluczenie z OSI transformacji energetycznej wyżej wymienionych miast, może skutkować znacznym osłabieniem efektywności działań, podejmowanych na rzecz dekarbonizacji polskiej gospodarki. Pominięcie województwa mazowieckiego wśród beneficjentów rządowego wparcia w ramach OSI, przeczy dążeniu do spójności terytorialnej. Oznacza bezwzględne osłabienie pozycji miast średnich, takich jak Płock, Kozienice i Ostrołęka, które samodzielnie nie będą w stanie sprostać skali wyzwań, z którymi przyjdzie im się mierzyć.

Mając w pamięci trudne doświadczenia transformacji gospodarczej lat 90, należy dołożyć wszelkich starań, by zapobiec podobnym kryzysom, szczególnie w obecnej, trudnej sytuacji geopolitycznej. Zaangażowanie strony rządowej w proces sprawiedliwej transformacji energetycznej w powiatach: ostrołęckim, kozienickim i płockim jest konieczne.

2. Rozszerzenie Obszaru Strategicznej Interwencji odporności i rozwoju obszarów przygranicznych przy zewnętrznej granicy UE co najmniej o jednostki NUTS 3 – podregiony: ostrołęcki, siedlecki i radomski.

Ujęcie wyżej wymienionych podregionów w OSI odporności i rozwoju obszarów przygranicznych przy zewnętrznej granicy UE jest uzasadnione zarówno ich położeniem we wschodniej części kraju, w niewielkiej odległości od granicy, jak i faktem usytuowania na ich obszarze obiektów strategicznych, o istotnym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa. Proponowane ograniczenie interwencji na Mazowszu jedynie do powiatu łosickiego jest dalece niewystarczające. Celem nadrzędnym powinno być stymulowanie rozwoju całych podregionów i budowanie ich odporności zarówno w obliczu zagrożeń zewnętrznych, jak i wyzwań społeczno-gospodarczych, z którymi się mierzą. Polityka rozwoju województwa mazowieckiego ukierunkowana jest na niwelowanie barier rozwojowych, zidentyfikowanych w ww. podregionach. W Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego 2030+ Innowacyjne Mazowsze zostały one wskazane jako OSI problemowe, wymagające szczególnego wsparcia. Istotne byłoby zatem zintegrowanie polityki krajowej i regionalnej w tym zakresie.

3. Doprowadzenie do spójności polityki krajowej dotyczącej obszaru otoczenia Centralnego Portu Komunikacyjnego, zarówno w zakresie terytorium, którego dotyczy, jak i przyjętych celów i rodzajów interwencji

Określony w projekcie Obszar Strategicznej Interwencji otoczenia Centralnego Portu Komunikacyjnego nie jest spójny z obszarem objętym tworzoną równolegle Strategią rozwoju otoczenia Centralnego Portu Komunikacyjnego. Oznacza to, że na poziomie rządowym opracowywane są aktualnie dwa różne dokumenty, prezentujące zupełnie inną perspektywę na obszar oddziaływania inwestycji CPK, a tym samym określające odmienne cele rozwoju oraz zakres interwencji. Rodzi to uzasadnione wątpliwości dotyczące prawidłowości przyjętych założeń i planowanych działań.

Dodatkowo, zaproponowany podział OSI otoczenia Centralnego Portu Komunikacyjnego na dwa obszary: rdzeń obszaru CPK oraz obszar funkcjonalny CPK ingeruje w ustaloną od lat hierarchię polityki rozwoju ukierunkowanej terytorialnie. Nadanie priorytetu rozwoju obszarowi otoczenia CPK, określonego jako obszar funkcjonalny CPK, ponad miejskim obszarem funkcjonalnym Warszawy, zakłóca rozumienie kluczowych powiązań funkcjonalnych i prowadzi do degradacji głównej metropolii w kraju, wbrew faktycznie pełnionym przez nią funkcjom.