Znamy nagrodzone obiekty w I edycji konkursu „Wokół drewna”

Architektura drewniana jako żywe dziedzictwo

Architektura drewniana przez stulecia kształtowała polski krajobraz kulturowy, będąc jego najbardziej rodzimym i powszechnym składnikiem – do połowy XIX wieku budownictwo murowane stanowiło zaledwie kilka procent całej zabudowy. Ta unikalna spuścizna – od świątyń po wiejskie chałupy – jest świadectwem dawnego rzemiosła, wielokulturowości ziem polskich i naszej tożsamości.

Ochrona i opieka nad drewnianym dziedzictwem to nie tylko ratowanie substancji obiektu, ale także pielęgnowanie żywej pamięci i budowanie ciągłości kulturowej. Niestety, w wyniku wojen, modernizacji okresu PRL i transformacji oraz krzywdzących uprzedzeń wobec budownictwa drewnianego, ten cenny zasób drastycznie się kurczy.

Właściciele i właścicielki nagrodzonych obiektów udowadniają, że opieka i zachowanie obiektów drewnianych z poszanowaniem ich autentyzmu jest możliwe. Ziemiański dworek, podwarszawska willa, młyn wodny, drewniany modernizm, chata olenderska, wiejski dom z lat 30. oraz małomiasteczkowe domy, które służą lokalnej społeczności, poprzez adaptację do nowych potrzeb – to obiekty uhonorowane w I edycji konkursu – świadczące o różnorodności naszego krajobrazu kulturowego.

Lista nagrodzonych obiektów

I Nagroda

• Dworek nad Wkrą w Brudnicach, 1914,  ul. Mostowa 20, gmina Brudnice, powiat żuromiński

Uzasadnienie: Jury jednogłośnie przyznało I nagrodę za wzorowe, wielopokoleniowe utrwalenie wartości oraz wybitną dbałość o autentyzm substancji zabytkowej obiektu mieszkalnego.

II Nagroda

• Willa Harenda w Zalesiu Dolnym, 1931-1933, Aleja Brzóz 9, gmina Piaseczno, powiat piaseczyński

Uzasadnienie: Nagrodę przyznano za walory architektoniczne i konsekwentne, długofalowe oraz jakościowe działania konserwatorskie prowadzone z poszanowaniem pierwotnej koncepcji i substancji zabytkowej.

III Nagroda

• Młyn wodny w Podbielku, około 1920, Podbielko 4, gmina Satry Lubotyń, powiat ostrowski

Uzasadnienie: Młyn stanowi rzadki i cenny przykład drewnianego budownictwa industrialnego. Zachowano obiekt z poszanowaniem jego integralności i autentyczności.

Wyróżnienia

• Dom mieszkalny w Jasienicy, 1924-1939, ul. Lipowa 66, gmina Tłuszcz, powiat wołomiński

Uzasadnienie: Jury doceniło zachowanie integralności rzadkiego przykładu drewnianego modernizmu.

• Dom mieszkalny w Nowym Wymyślu, około 1890, Nowe Wymyśle 21, gmina Gąbin, powiat płocki

Uzasadnienie: Dom jest przykładem dbałości o zachowanie pierwotnych rozwiązań konstrukcyjnych.

• Dom mieszkalny w Juniewiczach, lata 30 XX wieku, Juniewicze 34, gmina Huszlew, powiat łosicki

Uzasadnienie: Jury wyróżniło zachowanie autentyzmu obiektu o typowej architekturze regionu.

• Dom mieszkalny w Liwie, około 1900, ul. Nowomiejska 32, powiat węgrowski

Uzasadnienie: Obiekt ten udowadnia, że zabytek architektury drewnianej może z powodzeniem pełnić funkcję „żywego domu”, przekazując tradycję kolejnym pokoleniom.

• Dom mieszkalny w Węgrowie, około 1890, ul. Jana Kilińskiego 18, powiat węgrowski

Uzasadnienie: Jury doceniło znaczenie obiektu dla zachowania i popularyzacji dziedzictwa architektury drewnianej regionu.

Dodatkowo docenione obiekty

Jury konkursu postanowiło również wyrazić szczególne uznanie dla wartości następujących obiektów, których mimo wysokich walorów nie udało się nagrodzić w tej edycji:

• Dom mieszkalny przy ul. Kościuszki 23 w Mińsku Mazowieckim
• Dom mieszkalny przy ul. Kilińskiego 13 w Węgrowie
• Stodoła i spichlerz w Redzyńskiem, Redzyńskie 49, gmina Latowicz/Siennica
• Dawna szkoła w Dąbrowie, Dąbrowa 23, gmina Łaskarzew
• Chałupa w Starej Hucie, Stara Huta 21, gmina Garwolin
• Dom mieszkalny w Bibiampolu, Bibiampol 30, gmina Młodzieszyn
• Stodoła przy ul. Rozlazłowskiej 28 w Sochaczewie
• Dom mieszkalny przy ul. 11 Listopada 179 w Sulejówku

Skład Jury

Oceny dokonało Jury powołane zarządzeniem Marszałka Województwa Mazowieckiego w składzie:

• Dorota Szewczyk – Przewodnicząca Jury – Zastępczyni Prezesa Towarzystwa Opieki nad Zabytkami
• Marcin Dawidowicz – Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków
• Jerzy Szałygin – Prezes Fundacji Ochrony Wspólnego Dziedzictwa Kulturowego „Terpa”
• Barbara Jezierska – I Wiceprezes Stowarzyszenia Ład na Mazowszu
• Agnieszka Kuźmińska – Zastępca Dyrektora Departamentu Kultury, Promocji i Turystyki ds. Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie
• Anna Skrzypek – Kierowniczka Wydziału Dziedzictwa Kulturowego Departamentu Kultury, Promocji i Turystyki UMWM w Warszawie
• Dominika Piluk – Sekretarz Jury – Główna specjalistka w Wydziale Dziedzictwa Kulturowego Departamentu Kultury, Promocji i Turystyki UMWM w Warszawie

Patronaty

Konkurs został objęty patronatem Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, Fundacji Ochrony Wspólnego Dziedzictwa Kulturowego „Terpa” i Stowarzyszenia Ład na Mazowszu.