{"id":72587,"name":"osiem-dekad-pamieci","title":"Osiem dekad pami\u0119ci","desc":"Kwiecie\u0144 1943 r. by\u0142 dla milion\u00f3w Polak\u00f3w kolejnym wojennym miesi\u0105cem, z tym \u017ce uwie\u0144czonym Wielkanoc\u0105. Osiemdziesi\u0105t lat temu nikt si\u0119 nie spodziewa\u0142, jak bole\u015bnie te tygodnie zapisz\u0105 si\u0119 w historii naszego narodu.","header":"Osiem dekad pami\u0119ci","lead":"Kwiecie\u0144 1943 r. by\u0142 dla milion\u00f3w Polak\u00f3w kolejnym wojennym miesi\u0105cem, z tym \u017ce uwie\u0144czonym Wielkanoc\u0105. Osiemdziesi\u0105t lat temu nikt si\u0119 nie spodziewa\u0142, jak bole\u015bnie te tygodnie zapisz\u0105 si\u0119 w historii naszego narodu.","keywords":"","changes":"Zmiana tre\u015bci strony.\nZmiana tre\u015bci.","menu":"Osiem dekad pami\u0119ci","path":"\/pl\/pismo-samorzadu-wojewodztwa-mazowieckiego\/mazowsze-serce-polski-nr-4-2023\/osiem-dekad-pamieci.html","url":"\/pl\/pismo-samorzadu-wojewodztwa-mazowieckiego\/mazowsze-serce-polski-nr-4-2023\/osiem-dekad-pamieci.html","infoOwner":"","dateFirstPublicate":"2023-04-24 12:07:05","dateLastVersionPublicate":"2023-04-24 12:07:05","dateAvailableFrom":"","dateAvailableTo":"","type":"Zwyk\u0142a","pageParams":[],"components":[{"id":"dfd675cd-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageTitle","name":"Tytu\u0142 sekcji","description":"Tytu\u0142 strony","content":{"title":"Mazowsze. Serce Polski nr 4 (60) 2023"}},{"id":"dfd7d0fb-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"ContentWYSIWYG","name":"Tre\u015b\u0107 strony","description":"Tre\u015b\u0107 strony","content":{"content":"\u003Cp\u003E\u003Cspan\u003E11 kwietnia 1943 r. niemiecka Agencja Transocean poinformowa\u003C\/span\u003E\u003Cspan\u003E\u0142a o \u201eodkryciu masowego grobu ze zw\u0142okami\u00a03 tys. oficer\u00f3w polskich\u201d w Katyniu, a dwa dni p\u00f3\u017aniej informacje te og\u0142oszono oficjalnie na konferencji w Berlinie. Kilka dni p\u00f3\u017aniej powsta\u0144cy z warszawskiego getta rozpocz\u0119li walk\u0119 o godn\u0105 \u015bmier\u0107.\u003C\/span\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003E\u003Cspan\u003EZmiana decyzji \u003C\/span\u003E\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cspan\u003EKiedy w 1939 r. na walcz\u0105c\u0105 z hitlerowskim naje\u017ad\u017ac\u0105 Polsk\u0119 uderzy\u0142a Armia Czerwona, polscy \u017co\u0142nierze, policjanci i inni funkcjonariusze zostali internowani w obozach jenieckich. W\u015br\u00f3d tysi\u0119cy uwi\u0119zionych byli oficerowie Wojska Polskiego, funkcjonariusze Policji Pa\u0144stwowej, Policji Wojew\u00f3dztwa \u015al\u0105skiego, Korpusu Ochrony Pogranicza, Stra\u017cy Granicznej i S\u0142u\u017cby Wi\u0119ziennej oraz Polacy uj\u0119ci na terenach ZSRR i uznani za wrog\u00f3w panuj\u0105cego ustroju. Najbardziej znanymi by\u0142y obozy w Ostaszkowie, Kozielsku i Starobielsku, w kt\u00f3rych zgromadzono \u0142\u0105cznie oko\u0142o 25 tys. je\u0144c\u00f3w. \u003C\/span\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cspan\u003EDecyzj\u0119 o likwidacji aresztowanych podj\u0105\u0142 osobi\u015bcie Stalin, cho\u0107 na dokumencie s\u0105 podpisy wszystkich cz\u0142onk\u00f3w Narodowego Komisariatu Spraw Wewn\u0119trznych ZSRR. \u201ePolacy mieli by\u0107 skazywani na trzy, pi\u0119\u0107 albo osiem lat \u0142agru, ale z niewiadomych przyczyn z dnia na dzie\u0144 to si\u0119 zmieni\u0142o. W zachowanej notatce napisanej zapewne 3 marca 1940 r. ludowy komisarz spraw wewn\u0119trznych \u0141awrientij Beria postulowa\u0142, by wszyscy polscy je\u0144cy z oboz\u00f3w specjalnych i wi\u0119\u017aniowie z wi\u0119zie\u0144 tzw. zachodniej Bia\u0142orusi i zachodniej Ukrainy zostali rozstrzelani. A dwa dni p\u00f3\u017aniej, 5 marca, notatka ta zamienia si\u0119 w oficjaln\u0105 decyzj\u0119 (\u2026)\u201d\u003Cspan class=\u0022fnoteWrap\u0022 id=\u0022#wk_ft1\u0022 contenteditable=\u0022false\u0022\u003E\u003Cbutton type=\u0022button\u0022 class=\u0022fnoteBtn\u0022 data-content=\u0022%E2%80%9EZbrodnia%20katy%C5%84ska.%20Dlaczego%20Stalin%20kaza%C5%82%20ich%20zamordowa%C4%87%3F%E2%80%9D%2C%20wywiad%20Miros%C5%82awa%20Maciorowskiego%20z%20historykiem%20prof.%20Wojciechem%20Materskim%2C%20Gazeta%20Wyborcza%2C%2014%20wrze%C5%9Bnia%202015%20r.\u0022 title=\u0022\u201eZbrodnia katy\u0144ska. Dlaczego Stalin kaza\u0142 ich zamordowa\u0107?\u201d, wywiad Miros\u0142awa Maciorowskiego z historykiem prof. Wojciechem Materskim, Gazeta Wyborcza, 14 wrze\u015bnia 2015 r.\u0022\u003E1\u003C\/button\u003E\u003C\/span\u003E\u00a0. Je\u0144c\u00f3w mordowano strza\u0142em w g\u0142ow\u0119, niekt\u00f3rzy umierali od pchni\u0119cia bagnetem. Liczba ofiar wynios\u0142a prawie 22 tys.\u003C\/span\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003E\u003Cspan\u003EPropagandowy paradoks \u003C\/span\u003E\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cspan\u003EPrzez ca\u0142y okres PRL prawdziwi sprawcy zbrodni katy\u0144skiej nie mogli by\u0107 ujawnieni. Nie wolno by\u0142o pisa\u0107 i m\u00f3wi\u0107 o Katyniu inaczej, jak o zbrodni hitlerowc\u00f3w z 1941 r. Narracj\u0119 o niemieckim sprawstwie ludob\u00f3jstwa wpajano Polakom walcz\u0105cym u boku Armii Czerwonej. W styczniu 1944 r. odby\u0142a si\u0119 w Lesie Katy\u0144skim defilada, podczas kt\u00f3rej nawo\u0142ywano do pomszczenia \u201ezbrodni hitlerowskiej\u201d. Paradoks ca\u0142ej sytuacji polega\u0142 na tym, \u017ce zbrodni\u0119 pope\u0142nion\u0105 przez Sowiet\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 odkryli, nag\u0142o\u015bnili i udokumentowali Niemcy, wykorzystano propagandowo przeciwko nim. \u003C\/span\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003E\u003Cspan\u003ESkazani na kl\u0119sk\u0119\u003C\/span\u003E\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cspan\u003EWiosna 80 lat temu wry\u0142a si\u0119 w pami\u0119\u0107 r\u00f3wnie\u017c z powodu innego wydarzenia. Poniedzia\u0142ek, 19 kwietnia 1943 r., to dla katolik\u00f3w pocz\u0105tek Wielkiego Tygodnia, dla \u017byd\u00f3w \u2013 wigilia \u015bwi\u0119ta Pesach 5703 r. Wczesnym rankiem, oddzia\u0142y niemieckie nadci\u0105gn\u0119\u0142y z dw\u00f3ch stron. Ostatnia faza likwidacji warszawskiego getta mia\u0142a potrwa\u0107 kilka dni. Dysproporcja si\u0142 by\u0142a pora\u017caj\u0105ca: codziennie na teren getta wkracza\u0142o oko\u0142o 2 tys. \u017co\u0142nierzy niemieckich, uzbrojonych w bro\u0144 r\u0119czn\u0105 i maszynow\u0105, wspieranych przez dzia\u0142a przeciwpancerne, dzia\u0142ka przeciwlotnicze i mo\u017adzierze oraz bro\u0144 chemiczn\u0105. \u003C\/span\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cspan\u003E\u017bydowscy powsta\u0144cy rozpocz\u0119li bunt w sile oko\u0142o 1500 os\u00f3b. Ka\u017cda z nich wyposa\u017cona by\u0142a w pistolet i kilkana\u015bcie sztuk amunicji. Ich dow\u00f3dc\u0105 by\u0142 Mordechaj Anielewicz. Urodzony w Wyszkowie, wychowany na warszawskim Powi\u015blu, od 1942 r. komendant\u00a0 \u017bOB-u \u2013 mia\u0142 pod swoj\u0105 komend\u0105 oko\u0142o 600 bojownik\u00f3w tej organizacji.\u003C\/span\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003E\u003Cspan\u003EUmrze\u0107 po swojemu\u003C\/span\u003E\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cspan\u003EPrzez blisko miesi\u0105c warszawskie getto si\u0119 broni\u0142o, ale Niemcy systematycznie posuwali si\u0119 w g\u0142\u0105b. Do bunkr\u00f3w wrzucali \u015bwiece dymne, gaz \u0142zawi\u0105cy i \u0142adunki wybuchowe, zmuszaj\u0105c do opuszczenia kryj\u00f3wki tych, kt\u00f3rzy nie wyszli na ich wezwanie. Domy po prostu podpalali \u2013 systematycznie, jeden po drugim, bardzo dok\u0142adnie i skutecznie. Grupy \u017co\u0142nierzy wyposa\u017cone by\u0142y w miotacze ognia, kt\u00f3rymi zamieniali wysokie kamienice w p\u0142on\u0105ce pochodnie\u2026\u003C\/span\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003E\u003Cspan\u003E\u003C\/span\u003E\u003Cspan\u003EW\u003C\/span\u003E\u003Cspan\u003E\u0105ski Las \u2013 historia nieopowiedziana\u003C\/span\u003E\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cspan\u003EKa\u017cdy skrawek naszego regionu jest nasi\u0105kni\u0119ty krwi\u0105 ofiar totalitaryzm\u00f3w. Niekt\u00f3re historie znane s\u0105 jedynie lokalnym mieszka\u0144com, a inne pozostaj\u0105 jeszcze nieodkryte... Wci\u0105\u017c zbyt ma\u0142o jest znany los ponad 500 os\u00f3b rozstrzelanych w pobli\u017cu miejscowo\u015bci Sewerynowo na terenie Nadle\u015bnictwa w Pu\u0142tusku.\u00a0\u003C\/span\u003E\u003Cspan\u003EPod koniec 1939 r. Niemcy wprowadzili na terenach okupowanych nakaz rejestrowania os\u00f3b ci\u0119\u017cko chorych, niedo\u0142\u0119\u017cnych, kalek, starc\u00f3w w celu przeprowadzenia bezp\u0142atnych bada\u0144 i podj\u0119cia ich leczenia. Oficjalnie brzmia\u0142o to dobrze, ale tak naprawd\u0119 chodzi\u0142o o \u201eeliminacj\u0119 \u017cycia niewartego \u017cycia\u201d (tzw. Akcja T4). W Makowie Mazowieckim, na terenie szko\u0142y, otworzono nawet \u201eszpital\u201d, do kt\u00f3rego zwo\u017cono zarejestrowane osoby. Miejscowi wspominali, jak niemieccy osadnicy, mieszka\u0144cy\u00a0 Sewerynowa, ostrzegali Polak\u00f3w i kazali im ucieka\u0107. Wed\u0142ug \u015bwiadk\u00f3w w nowej\u00a0plac\u00f3wce zarejestrowano oko\u0142o 500 os\u00f3b. Na pocz\u0105tku roku zapakowano ich do samochod\u00f3w i wywieziono do pobliskiego W\u0105skiego Lasu.\u003Cbr \/\u003EUstawiono ich na kraw\u0119dzi do\u0142u i rozstrzelano. Po pewnym czasie zw\u0142oki odkopano i wywieziono w nieznanym kierunku. \u003C\/span\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cspan\u003E\u00a0\u003C\/span\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u00a0\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u00a0\u003C\/p\u003E","promotion":false}},{"id":"dfd842ee-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"Gallery","name":"Galeria zdj\u0119\u0107","description":"Galeria","content":[{"id":176525,"name":"Katyn_-_decision_of_massacre_p1.jpg","image":"\/resource\/image\/1\/3\/57571\/176525\/0x0.jpg","description":"Rozkaz egzekucji wi\u0119\u017ani\u00f3w obozu w Katyniu podpisany przez Stalina"}]},{"id":"dfd8b3b0-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"Attachment","name":"Za\u0142\u0105czniki:","description":"Za\u0142\u0105czniki do strony"},{"id":"6cb5c90f-b798-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageDescription","name":"","description":"Zajawka strony","content":{"desc":"Kwiecie\u0144 1943 r. by\u0142 dla milion\u00f3w Polak\u00f3w kolejnym wojennym miesi\u0105cem, z tym \u017ce uwie\u0144czonym Wielkanoc\u0105. Osiemdziesi\u0105t lat temu nikt si\u0119 nie spodziewa\u0142, jak bole\u015bnie te tygodnie zapisz\u0105 si\u0119 w historii naszego narodu."}},{"id":"dfd99ff8-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageMeta","name":"Data publikacji strony","description":"Metryczka strony","content":{"likeCount":0,"disLikeCount":0,"likeUrl":"\/admin\/counter\/count-like","showLikeButtons":false,"pubDate":"2023-04-24 12:07:05","modDate":"2023-04-24 12:07:05","tags":[{"ID":610,"TEXT":"czy wiesz, \u017ce","URL":"?tag[]=610"}],"newsPageUrl":"","config":{"html-id":"","css-class":"","css-style":"","name":"Data publikacji strony","header":"","enabled":true,"cacheable":false,"template":"component.phtml","render-mode":1,"reload-period":0,"show-from":null,"show-to":null,"properties-types":{"htmlId":"string","cssClass":"string","cssStyle":"string","name":"string","header":"string","enabled":"bool","cacheable":"bool","template":"string","renderMode":"int","reloadPeriod":"int"},"show-printer":false,"show-pdf":false,"show-add-date":true,"show-mod-date":true,"show-social":false,"contact-url":"","recommend-url":"","show-like-buttons":false,"export":false,"show-tags":false,"tag-url":"","show-publicator":true,"show-info-creator":true}}},{"id":"137febce-33f2-11eb-89f6-0050568c021d","type":"PageTitle","name":"Nag\u0142\u00f3wek strony","description":"Tytu\u0142 strony","content":{"title":"Osiem dekad pami\u0119ci"}},{"id":"476d2298-3409-11eb-89f6-0050568c021d","type":"PageMeta","name":"Przyciski drukowania","description":"Metryczka strony","content":{"likeCount":0,"disLikeCount":0,"likeUrl":"\/admin\/counter\/count-like","showLikeButtons":false,"pubDate":null,"modDate":null,"tags":[{"ID":610,"TEXT":"czy wiesz, \u017ce","URL":"?tag[]=610"}],"newsPageUrl":"","config":{"html-id":"","css-class":"","css-style":"","name":"Przyciski drukowania","header":"","enabled":true,"cacheable":false,"template":"component.phtml","render-mode":1,"reload-period":0,"show-from":null,"show-to":null,"properties-types":{"htmlId":"string","cssClass":"string","cssStyle":"string","name":"string","header":"string","enabled":"bool","cacheable":"bool","template":"string","renderMode":"int","reloadPeriod":"int"},"show-printer":true,"show-pdf":true,"show-add-date":false,"show-mod-date":false,"show-social":false,"contact-url":"","recommend-url":"","show-like-buttons":false,"export":true,"show-tags":false,"tag-url":"","show-publicator":false,"show-info-creator":false}}},{"id":"e47d1ad8-7110-11eb-a90d-0050568c868b","type":"Html","name":"kod html","description":"HTML","content":{"content":{"html":"\u003Cstrong\u003E\u003Cbr \/\u003EUWAGA\u003Cbr \/\u003EInformacje opublikowane przed 1 stycznia 2021 r. dost\u0119pne s\u0105 na stronie\u003Cspan\u003E\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003Ca href=\u0022https:\/\/archiwum.mazovia.pl\u0022\u003Earchiwum.mazovia.pl\u003C\/a\u003E\u003C\/strong\u003E\n\u003Cp\u003E\u003C\/p\u003E"}}},{"id":"395cc210-8012-11eb-a90d-0050568c868b","type":"PageThumbnail","name":"Miniatura strony","description":"Miniaturka strony","content":{"thumbnail":"\/resource\/image\/1\/3\/57571\/176524\/0x0.jpg","alt":"p\u0142on\u0105ce getto","title":null,"author":"Wikipedia\/domena publiczna"}}]}