Jak pokazują mapy potrzeb zdrowotnych na lata 2022–2026 w województwie mazowieckim w 2022 r. choroby oka dotknęły blisko 88 tys. pacjentów, z czego 78 tys. było hospitalizowanych. Najczęściej występowały zaburzenia soczewki. Dolegliwości te objęły 38 tys. pacjentów. Znacznie mniej osób chorowało na zaburzenia spojówek – 8 tys. czy zaburzenia powiek, narządu łzawego i oczodołu – 7 tys. pacjentów. W ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w kategorii choroby oka i przydatków na Mazowszu udzielono 822 tys. świadczeń.
W Polsce jednym z głównych czynników pogorszenia wzroku jest późne wykrycie rozwijających się chorób oczu. Przyczynia się do tego słaby dostęp do opieki lekarskiej oraz długi czas oczekiwania na wizytę w specjalistycznych poradniach okulistycznych. Według danych NFZ z 2019 r. województwo mazowieckie znalazło się w niekorzystnej czołówce regionów jeśli chodzi o czas oczekiwania do poradni okulistycznej. 45 dni w przypadkach pilnych i 133 dni w stabilnych – tyle średnio w 2019 r. musieli czekać na wizytę Mazowszanie.
Aby dotrzeć do mieszkańców , którzy mają utrudniony dostęp do opieki okulistycznej i niewielkie szanse na badanie wzroku, Samorząd Województwa Mazowieckiego przeprowadził pilotażowe wyjazdowe badania pod hasłem „Dobry wzrok Mazowszan”. Celem przedsięwzięcia jest profilaktyka chorób wzroku oraz zapobieganie utracie samodzielności i niezależności spowodowanej chorobami oczu.
Do tej pory odbyły się cztery spotkania z mieszkańcami Mazowsza w Żyrardowie, Płocku, Ciechanowie i Bodzanowie.
AMD (zwyrodnienie plamki związane z wiekiem) – zwyrodnienie plamki żółtej, czyli centralnego obszaru siatkówki oka. Jest postępującą chorobą oczu, która objawia się m.in. stopniowym pogorszeniem ostrości wzroku, pogorszeniem widzenia w nocy, falowaniem linii prostych i pojawieniem się plam w centralnym polu widzenia. Liczbę chorych szacuje się w Polsce na 1,2 mln osób, a w najbliższych 25 latach przewiduje się potrojenie liczby zachorowań.
Do czynników ryzyka rozwoju AMD należą: wiek i płeć, niewłaściwe odżywianie, palenie papierosów, nadciśnienie tętnicze oraz promieniowanie UV.
Retinopatia cukrzycowa – odpowiada za uszkodzenie naczyń krwionośnych siatkówki oka i może prowadzić do szeregu bezobjawowych powikłań, które są zagrożeniem dla zachowania prawidłowego wzroku. Czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii cukrzycowej są: długi czas trwania cukrzycy, niewłaściwie kontrolowana glikemia, nadciśnienie tętnicze oraz zaburzenia gospodarki lipidowej. Objawy: pogorszenie ostrości widzenia (szczególnie przy patrzeniu na wprost), nieostry obraz, zniekształcone zarysy przedmiotów. Według danych NFZ z 2019 r. w Polsce na cukrzycę chorowało ponad 2,9 mln osób, czyli ok 7,8 proc. populacji. Co roku diagnostyka cukrzycy wyłania ok. 350 tys. nowych zachorowań.
Jaskra – ciężkie schorzenie okulistyczne będące jedną z głównych przyczyn ślepoty na świecie. Nie leczona zawsze prowadzi do nieodwracalnej utraty wzroku, a co gorsze – jest to często choroba dziedziczna. Dane Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) pokazują, że jaskra odpowiada za 15 proc. wszystkich zarejestrowanych przypadków ślepoty, a na świecie choruje na nią około 70 mln ludzi. Brak jest dokładanych danych epidemiologicznych dotyczących jaskry w Polsce, jednak szacuje się, że w naszym kraju dotyka ona około 800 tys. osób. Niestety około połowa z nich nie wie, że choruje, ponieważ ubytki w polu widzenia mogą być przez dłuższy czas niezauważalne. Około 70 proc. przypadków tej podstępnej choroby wykrywanych jest zbyt późno i nawet intensywne leczenie nie jest w stanie uratować wzroku. U 80% chorych występuje jaskra otwartego kąta, która jest bezobjawowa. Pozostałe 20 proc. chorych cierpi na jaskrę zamkniętego kąta charakteryzującą się bardzo wysokim ciśnieniem w oku, któremu towarzyszy silny ból, bóle głowy, nudności i wymioty.
Badania pokazują, że dzięki odpowiedniej profilaktyce, zdrowym nawykom i regularnym badaniom jesteśmy w stanie uchronić się przed dużą częścią niepożądanych chorób oraz nie dopuścić do tak dużych zmian, gdy już nastąpią.
Choroby wzroku to dziś ogromny problem cywilizacyjny i społeczny, który dotyka coraz więcej osób. Praca przy komputerze, coraz więcej czasu spędzanego przed ekranami smartfonów, telewizorów nie sprzyjają naszym oczom. Również coraz częstsze choroby metaboliczne – otyłość, cukrzyca i nadciśnienie tętnicze, a także niewłaściwie odżywanie i brak ruchu sprawiają, że choroby oczu dotykają osoby w coraz młodszym wieku.
Oszacowanie zachorowalności Mazowszan na choroby cywilizacyjne oczu, we współpracy z samorządem województwa, było moją ideą od wielu lat. Stworzony we współpracy z Katedrą Okulistyki UKSW projekt jest innowacyjnym przedsięwzięciem ze względu na jego pionierski charakter w obrębie całego województwa oraz niebywale perspektywiczny, ze względu na brak w obecnym stanie wiedzy dokładnych danych epidemiologicznych dotyczących chorób cywilizacyjnych oczu. Polega on na diagnostyce mieszkańców w różnych miastach Mazowsza przez wyspecjalizowaną kadrę medyczną Oddziału Okulistyki Międzyleskiego Szpitala Specjalistycznego. Baza danych zebranych podczas badań może stworzyć bogatą podstawę oszacowania zachorowalności Mazowszan na choroby cywilizacyjne oczu takie jak: jaskra, choroby plamki żółtej związane z wiekem, czy retinopatia cukrzycowa.
Podczas poszczególnych spotkań, w ramach akcji „Dobry wzrok Mazowszan”, badanych zostało w sumie 735 osób: w Żyrardowie – 196, w Płocku – 191, w Ciechanowie – 166 , w Bodzanowie – 182. Skierowanie na leczenie szpitalne z powodu wykrytych schorzeń otrzymało w sumie 130 osób.
Należy regularnie spożywać pokarmy wspierające ochronę naczyń dna oka, bogate w luteinę (cynk, karotenoidy, witaminy A, C, E, odpowiadające za ochronę naczyń włosowatych siatkówki.
Należy wdrożyć umiarkowany, aerobowy wysiłek fizyczny (150-300 min./tyg,), który pozwoli na utrzymanie prawidłowej masy ciała.
Ochrona oczu przed szkodliwym promieniowaniem UV.
ciałami obcymi w czasie prac polowych, ogrodowych, przydomowych w postaci osłon goglami ochronnymi.
Pacjenci ze zdiagnozowaną cukrzycą powinni wykonywać samobadanie poziomu glukozy za pomocą glukometru.
Należy wykonywać raz w roku badanie z krwi żylnej i konsultować wyniki z lekarzem.
Dobre oświetlenie stanowiska, wygodne krzesło i monitor na poziomie oczu przy wyprostowanej sylwetce, odległość monitora min. 70 cm.
Chodzi o pełne badanie okulistyczne, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, badanie dna oka w lampie szczelinowej badanie tomografii.
Należy dokonywać pomiarów ciśnienia tętniczego krwi zgodnie z zaleceniami lekarza.
]]>