{"id":85574,"name":"dziedzictwo-wiary","title":"Dziedzictwo wiary","desc":"Cerkwie to nie tylko wspania\u0142a architektura, ale r\u00f3wnie\u017c unikalna atmosfera panuj\u0105ca w ich wn\u0119trzach. Zapraszamy do kolejnej wyprawy \u2013 tym razem szlakiem \u015bwi\u0105ty\u0144 prawos\u0142awnych.","header":"Dziedzictwo wiary","lead":"Cerkwie to nie tylko wspania\u0142a architektura, ale r\u00f3wnie\u017c unikalna atmosfera panuj\u0105ca w ich wn\u0119trzach. Zapraszamy do kolejnej wyprawy \u2013 tym razem szlakiem \u015bwi\u0105ty\u0144 prawos\u0142awnych.","keywords":"","changes":"","menu":"Dziedzictwo wiary","path":"\/pl\/pismo-samorzadu-wojewodztwa-mazowieckiego\/msp-nr-1-81-2025-20250120\/dziedzictwo-wiary.html","url":"\/pl\/pismo-samorzadu-wojewodztwa-mazowieckiego\/msp-nr-1-81-2025-20250120\/dziedzictwo-wiary.html","infoOwner":"","dateFirstPublicate":"2025-01-22 14:33:24","dateLastVersionPublicate":"2025-01-22 14:40:49","dateAvailableFrom":"","dateAvailableTo":"","type":"Zwyk\u0142a","pageParams":[],"components":[{"id":"dfd675cd-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageTitle","name":"Tytu\u0142 sekcji","description":"Tytu\u0142 strony","content":{"title":"Mazowsze. Serce Polski nr 1 (81) 2025"}},{"id":"dfd7d0fb-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"ContentWYSIWYG","name":"Tre\u015b\u0107 strony","description":"Tre\u015b\u0107 strony","content":{"content":"\u003Cp\u003EPrawos\u0142awie od stuleci zwi\u0105zane jest z histori\u0105 Polski. Jest wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszej to\u017csamo\u015bci.\u003C\/p\u003E\n\u003Cblockquote\u003E\n\u003Cp\u003E\u2013 Chrze\u015bcija\u0144stwo wschodniego obrz\u0105dku by\u0142o obecne na terenie dzisiejszego wojew\u00f3dztwa mazowieckiego ju\u017c od wielu stuleci. Natomiast dzisiejsze \u015blady prawos\u0142awia, w szczeg\u00f3lno\u015bci w architektonicznej warstwie, to cerkwie, cz\u0119sto zbudowane pod zaborem rosyjskim. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce w owym czasie przyje\u017cd\u017cali tutaj, np. za prac\u0105, tak\u017ce nasi obywatele ze Wschodu \u2013 z Ukrainy czy Bia\u0142orusi. I to z my\u015bl\u0105 r\u00f3wnie\u017c o nich wznoszono te \u015bwi\u0105tynie \u2013 zwraca uwag\u0119 ks. dr \u003Cstrong\u003E\u0141ukasz Leonkiewicz\u003C\/strong\u003E, duchowny pe\u0142ni\u0105cy pos\u0142ug\u0119 w Kaplicy pw. \u015bw. Grzegorza Peradze w Warszawie, nasz przewodnik w tej podr\u00f3\u017cy.\u003C\/p\u003E\n\u003C\/blockquote\u003E\n\u003Cp\u003EPrzypomina te\u017c, \u017ce najstarsza historyczna cerkiew prawos\u0142awna na terenie Warszawy, mieszcz\u0105ca si\u0119 w budynku przy ul. Podwale 5, to grecka Cerkiew pw. \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy. Polski Autokefaliczny Ko\u015bci\u00f3\u0142 Prawos\u0142awny jest dzi\u015b drug\u0105 co do wielko\u015bci wsp\u00f3lnot\u0105 wyznaniow\u0105 w Polsce. Liczb\u0119 wiernych szacuje si\u0119 na p\u00f3\u0142 miliona. Wiele \u015bwi\u0105ty\u0144 to bezcenne zabytki zas\u0142uguj\u0105ce na nasz\u0105 uwa\u017cno\u015b\u0107. Trzy z nich wci\u0105\u017c pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 sakraln\u0105 w Warszawie.\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003ENajwa\u017cniejsza dla prawos\u0142awia\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003EKatedra Metropolitalna pw. \u015bw. Marii Magdaleny\u003C\/strong\u003E na Pradze-P\u00f3\u0142noc nale\u017cy do najpi\u0119kniejszych zabytk\u00f3w. Wzniesiona zosta\u0142a w latach 1867\u20131869 dla ludno\u015bci prawos\u0142awnej, w tym dla kolejarzy pod\u0105\u017caj\u0105cych do pracy na Dworzec Petersburski (obecnie Wile\u0144ski). Jej wn\u0119trze zdobi\u0105 barwne polichromie i bogaty ikonostas\u003Cspan class=\u0022fnoteWrap\u0022 id=\u0022#wk_ft1\u0022 contenteditable=\u0022false\u0022\u003E\u003Cbutton type=\u0022button\u0022 class=\u0022fnoteBtn\u0022 data-content=\u0022W%20%C5%9Bwi%C4%85tyni%20chrze%C5%9Bcija%C5%84skiej%20obrz%C4%85dku%20wschodniego%20wysoka%20przegroda%20oddzielaj%C4%85ca%20naw%C4%99%20od%20o%C5%82tarza%2C%20pokryta%20ikonami.\u0022 title=\u0022W \u015bwi\u0105tyni chrze\u015bcija\u0144skiej obrz\u0105dku wschodniego wysoka przegroda oddzielaj\u0105ca naw\u0119 od o\u0142tarza, pokryta ikonami.\u0022\u003E1\u003C\/button\u003E\u003C\/span\u003E\u00a0\u2013 ikony napisa\u0142 Bazyli Wasiliew. W 1925 r. w jej murach zosta\u0142a uroczy\u015bcie og\u0142oszona autokefalia Cerkwi prawos\u0142awnej w Polsce. W \u015bwi\u0105tyni bywa\u0142y wa\u017cne osobisto\u015bci m.in. marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski, a \u015blub wzi\u0119li Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski i Natalia Awa\u0142ow.\u003C\/p\u003E\n\u003Cblockquote\u003E\n\u003Cp\u003E\u2013 Dzi\u015b jest najwa\u017cniejsz\u0105 reprezentacyjn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 prawos\u0142awn\u0105 w kraju. Ale gromadzi wiernych r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci: Polak\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w, Bia\u0142orusin\u00f3w, Grek\u00f3w, Rumun\u00f3w, Gruzin\u00f3w. W niej te\u017c odbywaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wne uroczysto\u015bci cerkiewne \u2013 podkre\u015bla ks. Leonkiewicz.\u003C\/p\u003E\n\u003C\/blockquote\u003E\n\u003Ch2\u003ERze\u017abiony ikonostas\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003EJednym z najciekawszych, a jednocze\u015bnie mniej znanych zabytk\u00f3w Mazowsza, jest \u003Cstrong\u003ECerkiew pw. \u015bw. Jana Klimaka\u003C\/strong\u003E. Zosta\u0142a ufundowana przez prawos\u0142awnego arcybiskupa warszawskiego Hieronima Egzemplarskiego, kt\u00f3ry w ten spos\u00f3b chcia\u0142 uczci\u0107 pami\u0119\u0107 swojego zmar\u0142ego syna \u2013 malarza Jana Iljicza. Wzniesiona w latach 1902\u20131905 na wolskim cmentarzu prawos\u0142awnym wzorowana jest na cerkwiach rostowskich XVI i XVII w. Zwiedzaj\u0105c j\u0105, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na rze\u017abiony w d\u0119bie ikonostas, zaprojektowany przez artyst\u0119 z Kijowa \u2013 Aleksandra Muraszk\u0119 oraz freski Jerzego Nowosielskiego. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje te\u017c zabytkowy cmentarz, bo spoczywa na nim wiele wybitnych postaci wyznania prawos\u0142awnego, jak np. Sokrates Starynkiewicz \u2013 zas\u0142u\u017cony prezydent Warszawy.\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003EPierwsza od 100 lat\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003ETrzeci\u0105 w stolicy i pierwsz\u0105 wybudowan\u0105 tutaj od 100 lat jest \u003Cstrong\u003ECerkiew pw. \u015bw. Sofii M\u0105dro\u015bci Bo\u017cej (Hagia Sophia)\u003C\/strong\u003E na Ursynowie. Budynek zaprojektowa\u0142 architekt Andrzej Markowski na wz\u00f3r konstantynopolita\u0144skiej \u015bwi\u0105tyni Hagia Sophia.\u003C\/p\u003E\n\u003Cblockquote\u003E\n\u003Cp\u003E\u2013 Po\u015bwi\u0119ceniem tej cerkwi 14 maja 2023 r. Polski Autokefaliczny Ko\u015bci\u00f3\u0142 Prawos\u0142awny rozpocz\u0105\u0142 obchody 100-lecia swej administracyjnej niezale\u017cno\u015bci. \u015awi\u0105tynia ta jest pierwsz\u0105 zbudowan\u0105 przez polskich prawos\u0142awnych. Jej budow\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci sfinansowa\u0142a nasza wsp\u00f3lnota \u2013 zaznacza ks. Leonkiewicz.\u003C\/p\u003E\n\u003C\/blockquote\u003E\n\u003Ch2\u003EJedyna wiejska\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003EWarto te\u017c opu\u015bci\u0107 stolic\u0119, by pozna\u0107 ciekawe obiekty sakralne w mniejszych miejscowo\u015bciach w naszym wojew\u00f3dztwie. Takim jest np. \u003Cstrong\u003ECerkiew prawos\u0142awna pw. \u015bw. Aleksandry w Stanis\u0142awowie\u003C\/strong\u003E (gmina Pomiech\u00f3wek), gdzie znajduje si\u0119 jedyna na Mazowszu wiejska parafia prawos\u0142awna. Duchowny przypomina, \u017ce pierwsza cerkiew w tym miejscu zosta\u0142a wzniesiona w latach 1844\u20131846 dla sprowadzonych osadnik\u00f3w z guberni pskowskiej, a osiedlonych w zwi\u0105zku z rozbudowywan\u0105 twierdz\u0105 w Modlinie. Obecny budynek pochodzi z lat 30. XX w., i zast\u0105pi\u0142 ten XIX-wieczny, kt\u00f3ry zosta\u0142 rozebrany w 20-leciu mi\u0119dzywojennym.\u003C\/p\u003E\n\u003Cblockquote\u003E\n\u003Cp\u003E\u2013 Dzi\u015b to nie tylko miejsce kultu, ale r\u00f3wnie\u017c atrakcja turystyczna, przyci\u0105gaj\u0105ca zar\u00f3wno mi\u0142o\u015bnik\u00f3w architektury, jak i osoby zainteresowane r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 kulturow\u0105. Zako\u0144czony w 2016 r. remont przywr\u00f3ci\u0142 \u015bwi\u0105tyni dawny wygl\u0105d, a niezmienn\u0105 jej warto\u015bci\u0105 jest te\u017c ks. Andrzej Bo\u0142bot \u2013 proboszcz parafii, potrafi\u0105cy zjednywa\u0107 sobie ludzi \u2013 dodaje nasz rozm\u00f3wca.\u003C\/p\u003E\n\u003C\/blockquote\u003E\n\u003Ch2\u003EUnikatowy wygl\u0105d\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003ENasz\u0105 uwag\u0119 warto skierowa\u0107 jeszcze na dwa miejsca istotne dzi\u015b dla prawos\u0142awnej spo\u0142eczno\u015bci na Mazowszu \u2013 \u003Cstrong\u003EParafi\u0119 Przemienienia Pa\u0144skiego w P\u0142ocku\u003C\/strong\u003E oraz \u003Cstrong\u003ECerkiew pw. \u015bw. Miko\u0142aja w Radomiu\u003C\/strong\u003E. P\u0142ock przed wojn\u0105 by\u0142 miastem wielokulturowym i wielowyznaniowym. Prawos\u0142awie w tym mie\u015bcie pojawi\u0142o si\u0119 ju\u017c w latach 30. XIX w. Dzi\u015b na terenie parafii funkcjonuje jedna cerkiew \u2013 pw. Przemienienia Pa\u0144skiego oraz zabytkowa, cmentarna kaplica pw. \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, zbudowana w 1870 r. Historia nowej cerkwi pw. \u015bw. Miko\u0142aja w Radomiu si\u0119ga lat 1986\u20131992. Jej lokalizacja, obok cmentarza prawos\u0142awnego, przywo\u0142uje atmosfer\u0119 refleksji. Cerkiew charakteryzuje si\u0119 unikatowym wygl\u0105dem, z jedn\u0105 du\u017c\u0105 kopu\u0142\u0105 oraz dwiema mniejszymi. We wn\u0119trzu mo\u017cna podziwia\u0107 wsp\u00f3\u0142czesny ikonostas, kt\u00f3ry staje si\u0119 centrum duchowej ekspresji r\u00f3wnie\u017c tego miejsca. W wojew\u00f3dztwie mazowieckim s\u0105 jeszcze cerkwie w Wo\u0142ominie oraz w Siedlcach.\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003EOdzyskany blask\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003EJak lokalne dzia\u0142ania mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do zachowania dziedzictwa kulturowego, znakomicie pokazuje autorski program Samorz\u0105du Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego funkcjonuj\u0105cy od 2016 r. \u2013 \u201e\u003Cstrong\u003EMazowsze dla zabytk\u00f3w\u003C\/strong\u003E\u201d. Zako\u0144czony w\u0142a\u015bnie remont cerkwi na Pradze-P\u00f3\u0142noc (odnowiono m.in. elewacj\u0119) mo\u017cliwy by\u0142 m.in. dzi\u0119ki dofinansowaniu samorz\u0105du Mazowsza w \u0142\u0105cznej wysoko\u015bci 200 tys. z\u0142. Cerkiew pw. \u015bw. Jana Klimaka jest gruntownie remontowana od 2018 r. Wszystkie prace (naprawa konstrukcji dachowej i elewacji, konserwacja fresk\u00f3w Nowosielskiego) odbywa\u0142y si\u0119 m.in. przy wsparciu samorz\u0105du wojew\u00f3dztwa w \u0142\u0105cznej wysoko\u015bci 430 tys. z\u0142.\u003C\/p\u003E\n\u003Chr \/\u003E\n\u003Ch3\u003EWies\u0142aw Raboszuk, wicemarsza\u0142ek wojew\u00f3dztwa mazowieckiego (klub KO)\u003C\/h3\u003E\n\u003Cblockquote\u003E\n\u003Cp\u003E\u2013 Cerkwie na Mazowszu stanowi\u0105 nie tylko unikalne przyk\u0142ady architektury sakralnej, ale tak\u017ce \u015bwiadectwo duchowo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w naszego regionu. W ka\u017cdej cz\u0119\u015bci Mazowsza znajdziemy prawdziwe zabytkowe pere\u0142ki, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 doskona\u0142ym wzbogaceniem oferty turystycznej wojew\u00f3dztwa. Zapraszam do odkrywania tajemnic mazowieckich cerkwi, kt\u00f3re s\u0105 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tak historii, jak i wsp\u00f3\u0142czesnego krajobrazu. \u003Cspan\u003EDzi\u0119ki wsparciu samorz\u0105du wojew\u00f3dztwa maj\u0105 szans\u0119 zachwyca\u0107 kolejne pokolenia.\u003C\/span\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003C\/blockquote\u003E\n\u003Cp\u003E\u00a0\u003C\/p\u003E","promotion":false}},{"id":"dfd842ee-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"Gallery","name":"Galeria zdj\u0119\u0107","description":"Galeria","content":[{"id":214247,"name":"1 IMG_20250103_110438.jpg","image":"\/resource\/image\/1\/3\/71011\/214247\/0x0.jpg","description":"Cerkiew z kopu\u0142\u0105 i krzy\u017cem, zdobiony ikon\u0105 nad drzwiami. Schody prowadz\u0105 do drewnianych drzwi. \u015aciany z jasnego tynku i ceg\u0142y."},{"id":214248,"name":"2 Wola_ autor zdj\u0119\u0107 \u0141ukasz Troc 1.jpg","image":"\/resource\/image\/1\/3\/71011\/214248\/0x0.jpg","description":"Wn\u0119trze cerkwi z ikonostasem, dekoracjami i ikonami w z\u0142ocistych ramach. Przed o\u0142tarzem stoj\u0105 \u015bwieczniki i r\u00f3\u017cowe lilie. Atmosfera jest bogata i duchowa, pe\u0142na kolor\u00f3w i szczeg\u00f3\u0142\u00f3w."},{"id":214250,"name":"3 Wola_ autor zdj\u0119\u0107 \u0141ukasz Troc 2.jpg","image":"\/resource\/image\/1\/3\/71011\/214250\/0x0.jpg","description":"Cerkiew z zielonymi kopu\u0142ami, zdobiona detalami architektonicznymi, otoczona zieleni\u0105 na tle jasnego nieba."},{"id":214252,"name":"4 parafia KLIMAKA.jpg","image":"\/resource\/image\/1\/3\/71011\/214252\/0x0.jpg","description":"Grupa ludzi stoi przed czarnym t\u0142em z napisem \u0022Nagroda Marsza\u0142ka Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego\u0022. Kobieta trzyma statuetk\u0119, obok niej druga trzyma dyplom. Wszyscy s\u0105 elegancko ubrani."},{"id":214251,"name":"5 Hagia Sophia 6.jpg","image":"\/resource\/image\/1\/3\/71011\/214251\/0x0.jpg","description":"Nowoczesna cerkiew z be\u017cowego kamienia, ozdobiona du\u017cym krzy\u017cem. Nad wej\u015bciem znajduje si\u0119 kolorowy fresk. Obok drzwi ro\u015bnie oliwka w donicy."},{"id":214253,"name":"6 DSC_0086.jpg","image":"\/resource\/image\/1\/3\/71011\/214253\/0x0.jpg","description":"\u017b\u00f3\u0142ta fasada cerkwi z du\u017cymi oknami i ciemnymi kopu\u0142ami, w otoczeniu drzew."},{"id":214249,"name":"W. Raboszuk 2.jpg","image":"\/resource\/image\/1\/3\/71011\/214249\/0x0.jpg","description":"Wies\u0142aw Raboszuk"}]},{"id":"dfd8b3b0-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"Attachment","name":"Za\u0142\u0105czniki:","description":"Za\u0142\u0105czniki do strony"},{"id":"6cb5c90f-b798-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageDescription","name":"","description":"Zajawka strony","content":{"desc":"Cerkwie to nie tylko wspania\u0142a architektura, ale r\u00f3wnie\u017c unikalna atmosfera panuj\u0105ca w ich wn\u0119trzach. Zapraszamy do kolejnej wyprawy \u2013 tym razem szlakiem \u015bwi\u0105ty\u0144 prawos\u0142awnych."}},{"id":"dfd99ff8-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageMeta","name":"Data publikacji strony","description":"Metryczka strony","content":{"likeCount":0,"disLikeCount":0,"likeUrl":"\/admin\/counter\/count-like","showLikeButtons":false,"pubDate":"2025-01-22 14:33:24","modDate":"2025-01-22 14:40:49","tags":[{"ID":39,"TEXT":"Wies\u0142aw Raboszuk","URL":"?tag[]=39"}],"newsPageUrl":"","config":{"html-id":"","css-class":"","css-style":"","name":"Data publikacji strony","header":"","enabled":true,"cacheable":false,"template":"component.phtml","render-mode":1,"reload-period":0,"show-from":null,"show-to":null,"properties-types":{"htmlId":"string","cssClass":"string","cssStyle":"string","name":"string","header":"string","enabled":"bool","cacheable":"bool","template":"string","renderMode":"int","reloadPeriod":"int"},"show-printer":false,"show-pdf":false,"show-add-date":true,"show-mod-date":true,"show-social":false,"contact-url":"","recommend-url":"","show-like-buttons":false,"export":false,"show-tags":false,"tag-url":"","show-publicator":true,"show-info-creator":true}}},{"id":"137febce-33f2-11eb-89f6-0050568c021d","type":"PageTitle","name":"Nag\u0142\u00f3wek strony","description":"Tytu\u0142 strony","content":{"title":"Dziedzictwo wiary"}},{"id":"476d2298-3409-11eb-89f6-0050568c021d","type":"PageMeta","name":"Przyciski drukowania","description":"Metryczka strony","content":{"likeCount":0,"disLikeCount":0,"likeUrl":"\/admin\/counter\/count-like","showLikeButtons":false,"pubDate":null,"modDate":null,"tags":[{"ID":39,"TEXT":"Wies\u0142aw Raboszuk","URL":"?tag[]=39"}],"newsPageUrl":"","config":{"html-id":"","css-class":"","css-style":"","name":"Przyciski drukowania","header":"","enabled":true,"cacheable":false,"template":"component.phtml","render-mode":1,"reload-period":0,"show-from":null,"show-to":null,"properties-types":{"htmlId":"string","cssClass":"string","cssStyle":"string","name":"string","header":"string","enabled":"bool","cacheable":"bool","template":"string","renderMode":"int","reloadPeriod":"int"},"show-printer":true,"show-pdf":true,"show-add-date":false,"show-mod-date":false,"show-social":false,"contact-url":"","recommend-url":"","show-like-buttons":false,"export":true,"show-tags":false,"tag-url":"","show-publicator":false,"show-info-creator":false}}},{"id":"e47d1ad8-7110-11eb-a90d-0050568c868b","type":"Html","name":"kod html","description":"HTML","content":{"content":{"html":"\u003Cstrong\u003E\u003Cbr \/\u003EUWAGA\u003Cbr \/\u003EInformacje opublikowane przed 1 stycznia 2021 r. dost\u0119pne s\u0105 na stronie\u003Cspan\u003E\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003Ca href=\u0022https:\/\/archiwum.mazovia.pl\u0022\u003Earchiwum.mazovia.pl\u003C\/a\u003E\u003C\/strong\u003E\n\u003Cp\u003E\u003C\/p\u003E"}}},{"id":"395cc210-8012-11eb-a90d-0050568c868b","type":"PageThumbnail","name":"Miniatura strony","description":"Miniaturka strony","content":{"thumbnail":"\/resource\/image\/1\/3\/71011\/214246\/0x0.jpg","alt":"Wn\u0119trze cerkwi z bogato zdobionym ikonostasem, z\u0142otym \u017cyrandolem i licznymi ikonami. \u015aciany ozdobione freskami i witra\u017cami w kszta\u0142cie okien. Klimat sakralny i majestatyczny.","title":null,"author":"FOT. ARCH. CERKWI PW. \u015aW. MIKO\u0141AJA W RADOMIU"}}]}