Akcja żaba

W Polsce spotykamy wiele gatunków płazów, a do najczęściej występujących należą: żaba moczarowa, żaba trawna, ropucha szara oraz inne gatunki np. traszka zwyczajna. To zwierzęta prowadzące ziemno-wodny tryb życia. Dzięki dwóm parom kończyn, mają możliwość poruszania się po lądzie i w wodzie. Niektóre z gatunków rzadko wychodzą z wody, inne z kolei żyją na lądzie, pośród gęstej roślinności lub na drzewach, a do wody wracają tylko na czas rozrodu.

Wiosenna migracja – spektakl po zmroku

Zimują zakopane w ziemi, pod liśćmi, w piwnicach, norach gryzoni czy na dnie zbiorników wodnych. Ale gdy tylko temperatura nocą przekroczy około 5–7°C, rozpoczyna się ich masowa migracja do miejsc rozrodu – stawów, rowów melioracyjnych i leśnych oczek wodnych. Często przemieszczają się setki metrów, a nawet kilka kilometrów. Niestety, wiele z nich ginie na drogach, dlatego w ruchliwych miejscach organizowane są akcje przenoszenia płazów przez jezdnie (np. „Akcja Żaba” w Chojnowskim Parku Krajobrazowym).

Żaba moczarowa – niebieski cud wiosny

Wczesną wiosną szczególną uwagę przyciąga żaba moczarowa. Samce tego gatunku na kilka dni przybierają intensywnie niebieską barwę – to zjawisko unikatowe w naszej faunie. Niebieski kolor jest efektem zmian hormonalnych i ma przyciągać samice. Żaby te preferują płytkie, okresowe zbiorniki wodne, często na łąkach i torfowiskach. Ich skrzek tworzy charakterystyczne skupiska, unoszące się przy powierzchni wody.

Żaba trawna – wiosenny klasyk

Równie wcześnie pojawia się żaba trawna, często mylona z moczarową. Tę pierwszą wyróżnia bardziej krępą budowa ciała i brunatne ubarwienie. To jeden z pierwszych gatunków składających skrzek – często już w marcu. Jej kijanki rozwijają się w wodzie przez kilka tygodni, by następnie przejść metamorfozę i opuścić zbiornik jako miniaturowe żabki.

Ropucha szara – nocny wędrowiec

Imponujące rozmiary i charakterystyczna, brodawkowata skóra wyróżniają ropuchę szarą. Porusza się powoli, krocząc zamiast skakać – to odróżnia ją od żab. Jej migracje często odbywają się nocą i mogą obejmować duże odległości. Co ciekawe, ropuchy składają skrzek w postaci długich, galaretowatych sznurów oplatających roślinność wodną. Choć ich wygląd bywa uznawany za nieatrakcyjny, pełnią ogromnie ważną rolę w ekosystemie – zjadają ślimaki i owady, regulując liczebność wielu bezkręgowców. Ropuchy żyją na wolności nawet 15 lat i bardzo przywiązują się do miejsca, w którym dorastały.

Traszki – wodne smoki w miniaturze

Wiosną do wody wracają także traszki (zwyczajna i grzebieniasta). Samce w okresie godowym wykształcają efektowny grzebień na grzbiecie i ogonie. W przeciwieństwie do żab i ropuch, traszki składają jaja pojedynczo, zawijając je w liście roślin wodnych. Ich tryb życia jest bardziej skryty, dlatego rzadziej zwracamy na nie uwagę, choć są równie fascynujące. Niestety jest ich coraz mniej, ponieważ wiosenne susze, panujące od kilku lat, bardzo negatywnie wpływają na liczebność tego gatunku, gdyż niski stan wody lub jej brak uniemożliwiają złożenie jaj.

Dlaczego płazy są tak ważne?

Płazy są bioindykatorami – ich obecność świadczy o dobrej jakości środowiska. Oddychają częściowo przez skórę, dlatego są wyjątkowo wrażliwe na zanieczyszczenia. Osuszanie mokradeł, regulacja rzek i ruch drogowy powodują spadek ich populacji.

Wiosna to czas, gdy możemy im realnie pomóc: zwracając uwagę na znaki ostrzegające o migracjach, wspierając lokalne akcje ochrony, czy tworząc w ogrodach małe oczka wodne bez ryb. Każdy taki zbiornik może stać się miejscem rozrodu, a w konsekwencji podstawą zachowania lokalnych populacji płazów.

Pamiętajmy, że wszystkie krajowe gatunki płazów objęte są ochroną gatunkową!

Mazowiecki Zespół Parków Krajobrazowych (jednostka samorządu Mazowsza) prowadzi na swoim terenie czynną ochronę płazów poprzez zwiększanie populacji traszki,  „Akcję Żaba” oraz zajęcia edukacyjne na temat tych małych stworzeń.