{"id":95183,"name":"lesne-dywany","title":"Le\u015bne dywany","desc":"Wiosna to czas, gdy w lasach mo\u017cemy podziwia\u0107 dywany bia\u0142ych zawilc\u00f3w czy fioletowe kobierce przylaszczek. O tej porze roku warto wybra\u0107 si\u0119 do las\u00f3w Mazowieckiego Zespo\u0142u Park\u00f3w Krajobrazowych, by podziwia\u0107 te i inne niezwykle barwne zwiastuny wiosny.","header":"Le\u015bne dywany","lead":"Wiosna to czas, gdy w\u00a0lasach mo\u017cemy podziwia\u0107 dywany bia\u0142ych zawilc\u00f3w czy\u00a0fioletowe kobierce przylaszczek. O\u00a0tej porze roku warto wybra\u0107 si\u0119 do\u00a0las\u00f3w Mazowieckiego Zespo\u0142u Park\u00f3w Krajobrazowych, by podziwia\u0107 te\u00a0i\u00a0inne niezwykle barwne zwiastuny wiosny.","keywords":"","changes":"","menu":"Le\u015bne dywany","path":"\/pl\/pismo-samorzadu-wojewodztwa-mazowieckiego\/msp-nr-4-96-2026-20260422\/lesne-dywany.html","url":"\/pl\/pismo-samorzadu-wojewodztwa-mazowieckiego\/msp-nr-4-96-2026-20260422\/lesne-dywany.html","infoOwner":"","dateFirstPublicate":"2026-04-23 12:48:13","dateLastVersionPublicate":"2026-05-11 11:05:43","dateAvailableFrom":"","dateAvailableTo":"","type":"Zwyk\u0142a","pageParams":[],"components":[{"id":"dfd675cd-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageTitle","name":"Tytu\u0142 sekcji","description":"Tytu\u0142 strony","content":{"title":"Mazowsze. Serce Polski, nr 4 (96) 2026"}},{"id":"dfd7d0fb-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"ContentWYSIWYG","name":"Tre\u015b\u0107 strony","description":"Tre\u015b\u0107 strony","content":{"content":"\u003Cp\u003EGdy dni s\u0105 coraz cieplejsze z\u00a0zimowego snu budz\u0105 si\u0119 drobne i\u00a0niepozorne ro\u015bliny le\u015bnego runa. Pomimo, \u017ce dorastaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej tylko do kilkunastu centymetr\u00f3w wysoko\u015bci mog\u0105 pokrywa\u0107 ca\u0142e po\u0142acie lasu. Dzi\u0119ki temu na dnie lasu, po\u015br\u00f3d szarych drzew powstaj\u0105 kolorowe dywany.\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003EKwiatowe kobierce\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003ENajwi\u0119ksze kobierce tworzy z\u00a0regu\u0142y zawilec gajowy o\u00a0bia\u0142ych, czasem r\u00f3\u017cowych kwiatach, kt\u00f3re zamykaj\u0105 si\u0119 i\u00a0zwisaj\u0105 o\u00a0zmroku i\u00a0w\u00a0pochmurne dni. Jest ro\u015blin\u0105 truj\u0105c\u0105, jego kwiaty zapylane s\u0105 przez owady, a\u00a0nasiona prawdopodobnie roznoszone przez mr\u00f3wki. Nieco mniejszy zawilec \u017c\u00f3\u0142ty preferuje bardziej wilgotne miejsca. Oba gatunki s\u0105 blisko spokrewnione i\u00a0tam, gdzie wyst\u0119puj\u0105 razem, mo\u017cemy spotka\u0107 ich miesza\u0144ce. \u017b\u00f3\u0142te kobierce tworzy r\u00f3wnie\u017c ziarnop\u0142on wiosenny zwany te\u017c jaskrem wiosennym lub pszonk\u0105. Ma sercowate li\u015bcie i\u00a0by\u0142 on wykorzystywany do cel\u00f3w leczniczych.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u017b\u00f3\u0142te kwiaty ma r\u00f3wnie\u017c z\u0142o\u0107 \u017c\u00f3\u0142ta, kt\u00f3ra jednak nale\u017cy do rodziny liliowatych, w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0czym jej li\u015bcie s\u0105 d\u0142ugie i\u00a0w\u0105skie. Naj\u0142atwiej spotka\u0107 j\u0105 w\u00a0wilgotnych lasach.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003EPospolitym gatunkiem jest szczawik zaj\u0119czy, kt\u00f3rego kwiaty mog\u0105 by\u0107 bia\u0142e, rzadziej r\u00f3\u017cowe lub fioletowe. Jego tr\u00f3jlistkowe li\u015bcie przypominaj\u0105 wygl\u0105dem li\u015bcie koniczyny, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 jednak zdolno\u015bci\u0105 do zamykania si\u0119 i\u00a0rozk\u0142adania w\u00a0zale\u017cno\u015bci od pory dnia i\u00a0ilo\u015bci docieraj\u0105cego do nich \u015bwiat\u0142a.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003EFioletowo-bia\u0142e kobierce tworz\u0105 kokorycze: pusta i\u00a0pe\u0142na. Ich kwiaty mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce kremowe czy\u00a0r\u00f3\u017cowe. Zebrane s\u0105 na szczycie \u0142odygi w\u00a0grono, w\u00a0kt\u00f3rym znajduje si\u0119 od 4 do 20 kwiat\u00f3w. Ich organem przetrwalnikowym s\u0105 bulwy, kt\u00f3re by\u0142y dawniej wykorzystywane w\u00a0celu zwi\u0119kszenia koncentracji i\u00a0poprawy pami\u0119ci.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003ECiekaw\u0105 ro\u015blin\u0105 jest \u0142uskiewnik r\u00f3\u017cowy o\u00a0\u0142uskowatych, r\u00f3\u017cowawych lub r\u00f3\u017cowobia\u0142awych li\u015bciach i\u00a0grzbiecistych, jasnor\u00f3\u017cowych kwiatach. Jest on bezzieleniowym paso\u017cytem drzew i\u00a0krzew\u00f3w li\u015bciastych, g\u0142\u00f3wnie leszczyny, olszy czarnej i\u00a0buka. Za pomoc\u0105 ssawek przyczepia si\u0119 do podziemnych organ\u00f3w innych ro\u015blin, by czerpa\u0107 z\u00a0nich substancje organiczne oraz wod\u0119 i\u00a0sole mineralne.\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003EPodziemne p\u0105czki\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003ERo\u015bliny te nale\u017c\u0105 do tzw. geofit\u00f3w, czyli ro\u015blin ziemnop\u0105czkowych, kt\u00f3re cz\u0119\u015b\u0107 roku o\u00a0niekorzystnych warunkach dla wegetacji sp\u0119dzaj\u0105 pod ziemi\u0105. W\u00a0poprzednim sezonie wszystkie te ro\u015bliny zgromadzi\u0142y substancje zapasowe w\u00a0podziemnych organach takich jak bulwy, k\u0142\u0105cza i\u00a0cebule. Dzi\u0119ki temu wiosn\u0105 mog\u0105 szybko wytworzy\u0107 kwiaty i\u00a0wyda\u0107 nasiona zanim na drzewach rozwin\u0105 si\u0119 li\u015bcie i\u00a0na dnie lasu zacznie brakowa\u0107 \u015bwiat\u0142a. Latem naziemne organy geofit\u00f3w stopniowo brunatniej\u0105 i\u00a0zamieraj\u0105, a\u00a0ro\u015bliny reszt\u0119 roku przeczekuj\u0105 pod ziemi\u0105, a\u017c do kolejnej wiosny.\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003EFioletowy zawr\u00f3t g\u0142owy\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003EWiosenne dywany powstaj\u0105 nie tylko dzi\u0119ki geofitom. Fioletowe akcenty tworz\u0105 kwiaty przylaszczki pospolitej, kt\u00f3ra ma charakterystyczne tr\u00f3jklapowe li\u015bcie. Cz\u0119\u015b\u0107 z\u00a0nich jest zimozielona, wi\u0119c podczas kwitnienia mo\u017cemy zobaczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c te zesz\u0142oroczne. P\u0105czki przylaszczki nie zimuj\u0105 pod ziemi\u0105, lecz nad ni\u0105 tu\u017c przy jej powierzchni (s\u0105 wi\u0119c hemikryptofitami, czyli ro\u015blinami naziemnop\u0105czkowymi).\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003EPodobnie jak przylaszczki zimuj\u0105 r\u00f3\u017cowo-fioletowe miodunki nazywane \u201ep\u0142ucnikiem\u201d ze wzgl\u0119du na ich lecznicze w\u0142a\u015bciwo\u015bci. W\u00a0wilgotnych lasach, przy brzegach zbiornik\u00f3w wodnych, mo\u017cemy spotka\u0107 tak\u017ce bladozielon\u0105 \u015bledziennic\u0119 skr\u0119tolistn\u0105. Jej kwiaty s\u0105 niepozorne, \u017c\u00f3\u0142tozielone i\u00a0pozbawione p\u0142atk\u00f3w. Otoczone s\u0105 z\u0142ocisto\u017c\u00f3\u0142tymi li\u015b\u0107mi, kt\u00f3re wabi\u0105 owady. Li\u015bcie maj\u0105 kszta\u0142t sercowaty lub nerkowaty.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003ESercowate li\u015bcie ma wyst\u0119puj\u0105cy pospolicie fio\u0142ek le\u015bny. Niebieskofioletowe kwiaty z\u00a0ostrog\u0105 osadzone s\u0105 na d\u0142ugich szypu\u0142kach. Co ciekawe, ich nasiona potrafi\u0105 wystrzeliwa\u0107 z\u00a0torebek nasiennych nawet na odleg\u0142o\u015b\u0107 kilku metr\u00f3w, mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce roznoszone przez mr\u00f3wki. Ich kwiaty s\u0105 jadalne, mo\u017cna wykorzystywa\u0107 je do dekoracji sa\u0142atek, deser\u00f3w i\u00a0napoj\u00f3w.\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003EMa\u0142e, a\u00a0tak wa\u017cne\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003EWczesnowiosenne ro\u015bliny runa le\u015bnego pe\u0142ni\u0105 nie tylko funkcj\u0119 krajobrazow\u0105. Kwitn\u0105 masowo, w\u00a0czasie, kiedy nie ma jeszcze zbyt wiele innych kwiat\u00f3w. Stanowi\u0105 wi\u0119c bardzo wa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142o pokarmu dla wyg\u0142odzonych po zimie owad\u00f3w zapylaj\u0105cych. S\u0105 tak\u017ce ch\u0119tnie zjadane przez inne zwierz\u0119ta, np.\u00a0sarny. Poza tym zatrzymuj\u0105 wod\u0119 powierzchniow\u0105, reguluj\u0105 wilgotno\u015b\u0107 i\u00a0temperatur\u0119 gleby oraz chroni\u0105 j\u0105 przed erozj\u0105. Maj\u0105 tak\u017ce ogromne znaczenie w\u00a0obiegu pierwiastk\u00f3w w\u00a0lesie. Wiosn\u0105, gdy pob\u00f3r biogen\u00f3w przez drzewa jest jeszcze ograniczony to w\u0142a\u015bnie ro\u015bliny runa prowadz\u0105 proces ich wi\u0105zania. Latem, gdy ich naziemne cz\u0119\u015bci obumieraj\u0105 i\u00a0ulegaj\u0105 rozk\u0142adowi, pierwiastki staj\u0105 si\u0119 ponownie dost\u0119pne tym razem dla drzew i\u00a0ro\u015blin p\u00f3\u017anego lata. W\u00a0ten spos\u00f3b ro\u015bliny runa le\u015bnego zatrzymuj\u0105 pierwiastki blisko powierzchni ziemi i\u00a0zapobiegaj\u0105 ich wymywaniu w\u00a0g\u0142\u0119bsze, niedost\u0119pne warstwy gleby. Ro\u015bliny tworz\u0105ce kolorowe kobierce s\u0105 zatem nie tylko pi\u0119knym, ale tak\u017ce bardzo wa\u017cnym elementem ekosystemu lasu.\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003EWiosenne spacerowanie\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003EWiele zwiastun\u00f3w wiosny mo\u017cemy spotka\u0107 w\u00a0parkach krajobrazowych Mazowsza. W\u00a0lasach Nadbu\u017ca\u0144skiego Parku Krajobrazowego \u0142any zawilc\u00f3w i\u00a0przylaszczek zobaczymy podczas spacer\u00f3w \u015bcie\u017ck\u0105 przyrodnicz\u0105 \u201eUroczysko Ceran\u00f3w\u201d. Ze \u015bcie\u017cki \u201eKorczew-Bu\u017cyska\u201d mo\u017cemy natomiast podziwia\u0107 kokorycze rosn\u0105ce w\u00a0rezerwacie przyrody Przekop. Wiele geofit\u00f3w ro\u015bnie tak\u017ce przy \u015bcie\u017cce \u201eTropem \u0142osia\u201d. Warto si\u0119 spieszy\u0107, gdy\u017c ten kolorowy spektakl nie potrwa zbyt d\u0142ugo.\u003C\/p\u003E","promotion":false}},{"id":"dfd842ee-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"Gallery","name":"Galeria zdj\u0119\u0107","description":"Galeria","content":[{"id":246803,"name":"Kokorycze pe\u0142na i pusta","image":"\/resource\/image\/1\/3\/81352\/246803\/0x0.jpg","description":"Kokorycze pe\u0142na i pusta"},{"id":246804,"name":"\u0141uskiewnik r\u00f3\u017cowy","image":"\/resource\/image\/1\/3\/81352\/246804\/0x0.jpg","description":"\u0141uskiewnik r\u00f3\u017cowy"},{"id":246800,"name":"Miodunka","image":"\/resource\/image\/1\/3\/81352\/246800\/0x0.jpg","description":"Miodunka"},{"id":246806,"name":"Przylaszczka pospolita","image":"\/resource\/image\/1\/3\/81352\/246806\/0x0.jpg","description":"Przylaszczka pospolita"},{"id":246807,"name":"Szczawik zaj\u0119czy","image":"\/resource\/image\/1\/3\/81352\/246807\/0x0.jpg","description":"Szczawik zaj\u0119czy"},{"id":246801,"name":"Zawilec gajowy","image":"\/resource\/image\/1\/3\/81352\/246801\/0x0.jpg","description":"Zawilec gajowy"},{"id":246799,"name":"Zawilec gajowy","image":"\/resource\/image\/1\/3\/81352\/246799\/0x0.jpg","description":"Zawilec gajowy"},{"id":246802,"name":"Z\u0142o\u0107 \u017c\u00f3\u0142ta","image":"\/resource\/image\/1\/3\/81352\/246802\/0x0.jpg","description":"Z\u0142o\u0107 \u017c\u00f3\u0142ta"}]},{"id":"dfd8b3b0-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"Attachment","name":"Za\u0142\u0105czniki:","description":"Za\u0142\u0105czniki do strony"},{"id":"6cb5c90f-b798-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageDescription","name":"","description":"Zajawka strony","content":{"desc":"Wiosna to czas, gdy w\u00a0lasach mo\u017cemy podziwia\u0107 dywany bia\u0142ych zawilc\u00f3w czy\u00a0fioletowe kobierce przylaszczek. O\u00a0tej porze roku warto wybra\u0107 si\u0119 do\u00a0las\u00f3w Mazowieckiego Zespo\u0142u Park\u00f3w Krajobrazowych, by podziwia\u0107 te\u00a0i\u00a0inne niezwykle barwne zwiastuny wiosny."}},{"id":"dfd99ff8-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageMeta","name":"Data publikacji strony","description":"Metryczka strony","content":{"likeCount":0,"disLikeCount":0,"likeUrl":"\/admin\/counter\/count-like","showLikeButtons":false,"pubDate":"2026-04-23 12:48:13","modDate":"2026-05-11 11:05:43","tags":[],"newsPageUrl":"","config":{"html-id":"","css-class":"","css-style":"","name":"Data publikacji strony","header":"","enabled":true,"cacheable":false,"template":"component.phtml","render-mode":1,"reload-period":0,"show-from":null,"show-to":null,"properties-types":{"htmlId":"string","cssClass":"string","cssStyle":"string","name":"string","header":"string","enabled":"bool","cacheable":"bool","template":"string","renderMode":"int","reloadPeriod":"int"},"show-printer":false,"show-pdf":false,"show-add-date":true,"show-mod-date":true,"show-social":false,"contact-url":"","recommend-url":"","show-like-buttons":false,"export":false,"show-tags":false,"tag-url":"","show-publicator":true,"show-info-creator":true}}},{"id":"137febce-33f2-11eb-89f6-0050568c021d","type":"PageTitle","name":"Nag\u0142\u00f3wek strony","description":"Tytu\u0142 strony","content":{"title":"Le\u015bne dywany"}},{"id":"476d2298-3409-11eb-89f6-0050568c021d","type":"PageMeta","name":"Przyciski drukowania","description":"Metryczka strony","content":{"likeCount":0,"disLikeCount":0,"likeUrl":"\/admin\/counter\/count-like","showLikeButtons":false,"pubDate":null,"modDate":null,"tags":[],"newsPageUrl":"","config":{"html-id":"","css-class":"","css-style":"","name":"Przyciski drukowania","header":"","enabled":true,"cacheable":false,"template":"component.phtml","render-mode":1,"reload-period":0,"show-from":null,"show-to":null,"properties-types":{"htmlId":"string","cssClass":"string","cssStyle":"string","name":"string","header":"string","enabled":"bool","cacheable":"bool","template":"string","renderMode":"int","reloadPeriod":"int"},"show-printer":true,"show-pdf":false,"show-add-date":false,"show-mod-date":false,"show-social":false,"contact-url":"","recommend-url":"","show-like-buttons":false,"export":true,"show-tags":false,"tag-url":"","show-publicator":false,"show-info-creator":false}}},{"id":"e47d1ad8-7110-11eb-a90d-0050568c868b","type":"Html","name":"kod html","description":"HTML","content":{"content":{"html":"\u003Cstrong\u003E\u003Cbr \/\u003EUWAGA\u003Cbr \/\u003EInformacje opublikowane przed 1 stycznia 2021 r. dost\u0119pne s\u0105 na stronie\u003Cspan\u003E\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003Ca href=\u0022https:\/\/archiwum.mazovia.pl\u0022\u003Earchiwum.mazovia.pl\u003C\/a\u003E\u003C\/strong\u003E\n\u003Cp\u003E\u003C\/p\u003E"}}},{"id":"395cc210-8012-11eb-a90d-0050568c868b","type":"PageThumbnail","name":"Miniatura strony","description":"Miniaturka strony","content":{"thumbnail":"\/resource\/image\/1\/3\/81352\/248017\/0x0.jpg","alt":"Zawilce gajowe kwitn\u0105ce w lesie","title":null,"author":"fot. Wojciech Kuchta (MZPK)"}}]}