{"id":95154,"name":"sekret-krola-instrumentow","title":"Sekret kr\u00f3la instrument\u00f3w","desc":"\u2013 Dobry muzyk graj\u0105cy na organach nie b\u0119dzie obci\u0105\u017ca\u0142 bez potrzeby poszczeg\u00f3lnych d\u017awi\u0119k\u00f3w balastem r\u00f3\u017cnych g\u0142os\u00f3w, tylko wybierze te, dzi\u0119ki kt\u00f3rym muzyka b\u0119dzie klarowna, przyst\u0119pna a zarazem wysmakowana \u2013 m\u00f3wi prof. dr hab. Wiktor \u0141yjak, znakomity instrumentalista-organista, pedagog, rzeczoznawca i autor rozlicznych publikacji z zakresu organistyki.","header":"Sekret kr\u00f3la instrument\u00f3w","lead":"\u2013 Dobry muzyk graj\u0105cy na organach nie b\u0119dzie obci\u0105\u017ca\u0142 bez potrzeby poszczeg\u00f3lnych d\u017awi\u0119k\u00f3w balastem r\u00f3\u017cnych g\u0142os\u00f3w, tylko wybierze te, dzi\u0119ki kt\u00f3rym muzyka b\u0119dzie klarowna, przyst\u0119pna a\u00a0zarazem wysmakowana \u2013 m\u00f3wi prof.\u00a0dr\u00a0hab. Wiktor \u0141yjak, znakomity instrumentalista-organista, pedagog, rzeczoznawca i\u00a0autor rozlicznych publikacji z\u00a0zakresu organistyki.","keywords":"muzyka organowa, muzyka ko\u015bcielna, zabytki na Mazowszu","changes":"","menu":"Sekret kr\u00f3la instrument\u00f3w","path":"\/pl\/pismo-samorzadu-wojewodztwa-mazowieckiego\/msp-nr-4-96-2026-20260422\/sekret-krola-instrumentow.html","url":"\/pl\/pismo-samorzadu-wojewodztwa-mazowieckiego\/msp-nr-4-96-2026-20260422\/sekret-krola-instrumentow.html","infoOwner":"","dateFirstPublicate":"2026-04-23 09:51:10","dateLastVersionPublicate":"2026-04-23 10:25:41","dateAvailableFrom":"","dateAvailableTo":"","type":"Zwyk\u0142a","pageParams":[],"components":[{"id":"dfd675cd-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageTitle","name":"Tytu\u0142 sekcji","description":"Tytu\u0142 strony","content":{"title":"Mazowsze. Serce Polski, nr 4 (96) 2026"}},{"id":"dfd7d0fb-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"ContentWYSIWYG","name":"Tre\u015b\u0107 strony","description":"Tre\u015b\u0107 strony","content":{"content":"\u003Ch2\u003E\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003EMaciej Proli\u0144ski: Jakie s\u0105 Pa\u0144skie pierwsze wspomnienia zwi\u0105zane ze sztuk\u0105?\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003EWiktor \u0141yjak:\u003C\/strong\u003E Moja mama by\u0142a starszym kustoszem na Zamku Kr\u00f3lewskim w\u00a0Warszawie. Uczestniczy\u0142a w\u00a0jego odbudowie. Mia\u0142a r\u00f3\u017cne ciekawe historyczne pasje, ale te\u017c odkrycia, kt\u00f3re pozwala\u0142y np.\u00a0rekonstruowa\u0107 poszczeg\u00f3lne wn\u0119trza i\u00a0pokoje, bo przecie\u017c pami\u0119tajmy \u2013 ten zamek po II wojnie \u015bwiatowej nie istnia\u0142! I\u00a0na pewno to od niej sz\u0142o pierwsze zainteresowanie si\u0119 i\u00a0\u201ezara\u017canie si\u0119\u201d szeroko rozumian\u0105 sztuk\u0105, ale te\u017c histori\u0105 sztuki, kt\u00f3re przeros\u0142o moje naj\u015bmielsze oczekiwania.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003EA\u00a0sk\u0105d u\u00a0Pana pasja do muzyki i\u00a0sztuki organowej?\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003EOna rodzi\u0142a si\u0119 ju\u017c w\u00a0podstawowej szkole muzycznej, p\u00f3\u017aniej rozwija\u0142a si\u0119 w\u00a0liceum muzycznym, gdzie ju\u017c by\u0142em wybijaj\u0105cym si\u0119 uczniem, ale dodam od razu, \u017ce tylko z\u00a0przedmiot\u00f3w muzycznych. W\u00a0Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Muzycznej w\u00a0Warszawie studiowa\u0142em w\u00a0klasie organ\u00f3w u\u00a0prof.\u00a0Joachima Grubicha. Ten wybitny, niestety nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c od sierpnia zesz\u0142ego roku, profesor by\u0142 nie tyle \u201eorganist\u0105\u201d, co muzykiem-artyst\u0105. I\u00a0po prostu uczy\u0142 jak czu\u0107 ten instrument.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003ECzyli mo\u017cna si\u0119 tego nauczy\u0107?\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003EUcz\u0105 tego mistrzowie. Uczulaj\u0105 muzyk\u00f3w, co mo\u017cna, a\u00a0czego nie. To jest tak jak z\u00a0przyprawami. Je\u015bli gotuje kto\u015b niedo\u015bwiadczony najcz\u0119\u015bciej dorzuca wszelkie mo\u017cliwe dodatki. W\u00a0efekcie uzyskujemy co\u015b ma\u0142o strawnego. Wyrafinowany smakosz i\u00a0kucharz pieczo\u0142owicie dobiera przyprawy. Podobnie wytrawny muzyk graj\u0105cy na organach nie b\u0119dzie obci\u0105\u017ca\u0142 bez potrzeby poszczeg\u00f3lnych d\u017awi\u0119k\u00f3w balastem r\u00f3\u017cnych g\u0142os\u00f3w, tylko wybierze te, dzi\u0119ki kt\u00f3rym muzyka b\u0119dzie klarowna, przyst\u0119pna a\u00a0zarazem wysmakowana.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003EOrgany, nazywane cz\u0119sto \u201ekr\u00f3lem instrument\u00f3w\u201d, pe\u0142ni\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w\u00a0tradycji ko\u015bcielnej, ale i\u00a0muzycznej. Czy za to je Pan pokocha\u0142?\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003EUwielbiam r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i\u00a0wszechstronno\u015b\u0107 tego instrumentu oraz jego repertuaru. Jest on\u00a0 zdecydowanie najszerszy spo\u015br\u00f3d mo\u017cliwo\u015bci wszystkich instrument\u00f3w, mo\u017ce poza repertuarem fortepianowym, i\u00a0obejmuje szerokie spektrum styl\u00f3w i\u00a0emocji. Istnieje te\u017c ogromna r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 samych instrument\u00f3w, od ma\u0142ych organ\u00f3w kameralnych, ledwie z\u00a0kilkoma g\u0142osami, po wielkie i\u00a0najwi\u0119ksze organy z\u00a0kilkuset g\u0142osami!\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003EDlaczego muzyka organowa ma tak niewielu mi\u0142o\u015bnik\u00f3w?\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003EMuzyka organowa nie prze\u017cywa dzi\u015b renesansu, przede wszystkim dlatego, \u017ce posoborowa liturgia Mszy \u015bwi\u0119tej nie daje mo\u017cliwo\u015bci prezentowania jej skarb\u00f3w. Upad\u0142a sztuka improwizacji, bo po prostu nie ma na ni\u0105 dzi\u015b miejsca w\u00a0ko\u015bcio\u0142ach. Dzie\u0142a mistrz\u00f3w wykonuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie podczas wyst\u0119p\u00f3w, solowych recitali, nierzadko festiwali organowych odbywaj\u0105cych si\u0119 w\u00a0\u015bwi\u0105tyniach.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003EA\u00a0czy zbyt wielu organist\u00f3w nie utkn\u0119\u0142o dzi\u015b wy\u0142\u0105cznie w\u00a0tym nazbyt sterylnym \u015bwiecie samych organ\u00f3w?\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003EIzolacja naszego zawodu to problem. Moim zdaniem organi\u015bci powinni wyj\u015b\u0107 z\u00a0takiego zamkni\u0119cia. Powinni si\u0119 kszta\u0142ci\u0107 i\u00a0wykszta\u0142ci\u0107 \u2013 to oczywisto\u015b\u0107. Ale powinni te\u017c regularnie odwiedza\u0107 muzea, uczestniczy\u0107 w\u00a0koncertach muzyki kameralnej, zaprzyja\u017ania\u0107 si\u0119 z\u00a0innymi artystami, czyta\u0107 literatur\u0119, poznawa\u0107 architektur\u0119, malarstwo i\u00a0filozofi\u0119, czyli rozumie\u0107 histori\u0119 my\u015bli i\u00a0sztuki. Czuj\u0119 potrzeb\u0119, by akademia organowego \u015bwiata otworzy\u0142a swoje ko\u015bcielne drzwi na znacznie szerszy krajobraz obejmuj\u0105cy wszystkie te przywo\u0142ane elementy. Bo przecie\u017c nie mog\u0105 by\u0107 dobrymi organistami ludzie, kt\u00f3rzy \u201enie maj\u0105 wn\u0119trza\u201d i\u00a0powiedzmy og\u00f3lnorozwojowych potrzeb.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003EW\u00a0stolicy gra\u0142 Pan ponad 30 lat w\u00a0Ko\u015bciele Seminaryjnym, a kilka lat w\u00a0Bazylice \u015aw. Krzy\u017ca. Jakie jeszcze cechy wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 dobrego organist\u0119?\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003EOrganista musi te\u017c uwzgl\u0119dnia\u0107 specyfik\u0119 konkretnego miejsca. Trzeba nieustannie s\u0142ucha\u0107 d\u017awi\u0119ku i\u00a0odpowiada\u0107 na panuj\u0105ce warunki. Wiadomo te\u017c, \u017ce ka\u017cdy instrument ma walory, ale i\u00a0s\u0142absze cechy. Dobry organista jest wi\u0119c w\u00a0stanie zamaskowa\u0107 niedostatki i\u00a0wyeksponowa\u0107 przewagi konkretnego instrumentu. Wszystko po to, by muzyka dawa\u0142a satysfakcj\u0119 graj\u0105cemu i\u00a0s\u0142uchaczowi.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003EJako ekspert w\u00a0zakresie zabytk\u00f3w techniki uczestniczy Pan w\u00a0pracach zwi\u0105zanych z\u00a0rekonstrukcjami zabytkowych organ\u00f3w na Mazowszu. Czym jest ten fach?\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003ERzeczoznawca w\u00a0dziedzinie muzyki organowej to ekspert \u0142\u0105cz\u0105cy specjalistyczn\u0105 wiedz\u0119 muzykologiczn\u0105, artystyczn\u0105 oraz techniczn\u0105, zajmuj\u0105cy si\u0119 organami piszcza\u0142kowymi jako zabytkowymi instrumentami muzycznymi. Moja praca koncentruje si\u0119, m\u00f3wi\u0105c najwi\u0119kszym skr\u00f3tem, na ocenie stanu instrumentu, jego warto\u015bci artystycznej oraz nadzorowaniu wszelkich prac konserwatorskich, a\u017c do szcz\u0119\u015bliwego fina\u0142u. Odnotujmy, \u017ce ostatnimi czasy wiele dobrego w\u00a0tej kwestii dzieje si\u0119 na terenie radomskiej delegatury Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Ochrony Zabytk\u00f3w. Ale co ja robi\u0119? Na odnowionych organach nagrywam p\u0142yty, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 o\u00a0tym, \u017ce ten instrument nie tylko wygl\u0105da, ale przede wszystkim gra.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003EJedn\u0105 z\u00a0takich p\u0142yt jest \u201eOrganowa modlitwa\u201d nagrana przez Pana wraz z\u00a0El\u017cbiet\u0105 Budnik na zabytkowych organach z\u00a01909 roku w\u00a0parafii pw. \u015bw. Ap. Piotra I\u00a0Andrzeja w\u00a0Jedli\u0144sku (pow. radomski).\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003ESzlachetne brzmienie jedli\u0144skich organ\u00f3w, odkryte teraz na nowo, gdy\u017c po 115\u00a0latach uda\u0142o przywr\u00f3ci\u0107 si\u0119 im stan pe\u0142nej sprawno\u015bci \u2013 technicznej i\u00a0muzycznej, sk\u0142oni\u0142o mnie do umieszczenia na p\u0142ycie zr\u00f3\u017cnicowanego materia\u0142u. Jest wi\u0119c oczywi\u015bcie ponadczasowy Johann Sebastian Bach, od kt\u00f3rego nie da si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107 albo uciec. A\u00a0maj\u0105c za partnerk\u0119 El\u017cbiet\u0119 Budnik, w\u0142\u0105czy\u0142em do zarejestrowanego materia\u0142u\u00a0m.\u00a0in.\u00a0w\u0142asne opracowania na dwoje wykonawc\u00f3w \u2013 Kanon Johanna Pachelbela i\u00a0Adagio Samuela Barbera. Nie bez przyczyny na p\u0142ycie znalaz\u0142y si\u0119 tak\u017ce utwory Zbigniewa S\u0142owika \u2013 wsp\u00f3\u0142czesnego polskiego kompozytora i\u00a0pedagoga, ale r\u00f3wnie\u017c organisty w\u00a0parafii Matki Boskiej Pocieszenia w\u00a0\u017byrardowie. To w\u00a0tej \u015bwi\u0105tyni znajduj\u0105 si\u0119 okaza\u0142e organy firmy Braci Rieger, tej samej, kt\u00f3rej kilka lat p\u00f3\u017aniej sprzedano instrument do Jedli\u0144ska.\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003EZ\u00a0ko\u0144cem 2025 roku w\u00a0parafii \u015bw. Jana Chrzciciela w\u00a0Tczowie (pow. zwole\u0144ski) zako\u0144czono prace konserwatorskie przy zabytkowych organach z\u00a01896 roku. Renowacja organ\u00f3w zosta\u0142a sfinansowana\u00a0m.in. ze \u015brodk\u00f3w samorz\u0105du Mazowsza. Jak zapami\u0119ta\u0142 Pan to miejsce?\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003ECiesz\u0119 si\u0119, \u017ce mog\u0142em zagra\u0107 r\u00f3wnie\u017c na tych historycznych i\u00a0pi\u0119knie odnowionych organach, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 w\u00a0jednym z\u00a0okazalszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w\u00a0wojew\u00f3dztwie mazowieckim. Sam instrument jest istotnym elementem tego zabytkowego wn\u0119trza. Organy nale\u017c\u0105 do cennych instrument\u00f3w diecezji radomskiej. Ich remont by\u0142 konieczno\u015bci\u0105. A\u00a0dzi\u0119ki profesjonalnej konserwacji przywr\u00f3cono oryginalne d\u017awi\u0119ki, struktur\u0119 instrumentu, i\u00a0co wa\u017cne, zachowano tak\u017ce oryginalne piszcza\u0142ki. Po Wielkanocy pojawi si\u0119 moja kolejna p\u0142yta inspirowana, w\u00a0niema\u0142ym stopniu, tym w\u0142a\u015bnie miejscem i\u00a0tym instrumentem.\u003C\/p\u003E\n\u003Ch2\u003E\u003Cstrong\u003E\u003C\/strong\u003E\u003Cstrong\u003EPe\u0142ny zapis spotkania na: \u201eHalo, tu\u00a0Mazowsze\u201d \u2013\u00a0podcast:\u00a0\u003C\/strong\u003E\u003C\/h2\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003E\u003Ca href=\u0022https:\/\/www.youtube.com\/playlist?list=PLKcen6r8tkk_b77W4ImDTu8H14VuBudI4\u0022\u003EHalo! Tu Mazowsze. - YouTube\u003C\/a\u003E\u00a0\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003E\u00a0\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E\n\u003Cp\u003E\u003Cstrong\u003E\u003C\/strong\u003E\u003C\/p\u003E","promotion":false}},{"id":"dfd842ee-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"Gallery","name":"Galeria zdj\u0119\u0107","description":"Galeria"},{"id":"dfd8b3b0-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"Attachment","name":"Za\u0142\u0105czniki:","description":"Za\u0142\u0105czniki do strony"},{"id":"6cb5c90f-b798-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageDescription","name":"","description":"Zajawka strony","content":{"desc":"\u2013 Dobry muzyk graj\u0105cy na organach nie b\u0119dzie obci\u0105\u017ca\u0142 bez potrzeby poszczeg\u00f3lnych d\u017awi\u0119k\u00f3w balastem r\u00f3\u017cnych g\u0142os\u00f3w, tylko wybierze te, dzi\u0119ki kt\u00f3rym muzyka b\u0119dzie klarowna, przyst\u0119pna a\u00a0zarazem wysmakowana \u2013 m\u00f3wi prof.\u00a0dr\u00a0hab. Wiktor \u0141yjak, znakomity instrumentalista-organista, pedagog, rzeczoznawca i\u00a0autor rozlicznych publikacji z\u00a0zakresu organistyki."}},{"id":"dfd99ff8-b6e3-11ea-971f-0050568c03d4","type":"PageMeta","name":"Data publikacji strony","description":"Metryczka strony","content":{"likeCount":0,"disLikeCount":0,"likeUrl":"\/admin\/counter\/count-like","showLikeButtons":false,"pubDate":"2026-04-23 09:51:10","modDate":"2026-04-23 10:25:41","tags":[{"ID":988,"TEXT":"muzyka","URL":"?tag[]=988"},{"ID":1282,"TEXT":"Zabytki Mazowsza","URL":"?tag[]=1282"},{"ID":3123,"TEXT":"organistyka","URL":"?tag[]=3123"}],"newsPageUrl":"","config":{"html-id":"","css-class":"","css-style":"","name":"Data publikacji strony","header":"","enabled":true,"cacheable":false,"template":"component.phtml","render-mode":1,"reload-period":0,"show-from":null,"show-to":null,"properties-types":{"htmlId":"string","cssClass":"string","cssStyle":"string","name":"string","header":"string","enabled":"bool","cacheable":"bool","template":"string","renderMode":"int","reloadPeriod":"int"},"show-printer":false,"show-pdf":false,"show-add-date":true,"show-mod-date":true,"show-social":false,"contact-url":"","recommend-url":"","show-like-buttons":false,"export":false,"show-tags":false,"tag-url":"","show-publicator":true,"show-info-creator":true}}},{"id":"137febce-33f2-11eb-89f6-0050568c021d","type":"PageTitle","name":"Nag\u0142\u00f3wek strony","description":"Tytu\u0142 strony","content":{"title":"Sekret kr\u00f3la instrument\u00f3w"}},{"id":"476d2298-3409-11eb-89f6-0050568c021d","type":"PageMeta","name":"Przyciski drukowania","description":"Metryczka strony","content":{"likeCount":0,"disLikeCount":0,"likeUrl":"\/admin\/counter\/count-like","showLikeButtons":false,"pubDate":null,"modDate":null,"tags":[{"ID":988,"TEXT":"muzyka","URL":"?tag[]=988"},{"ID":1282,"TEXT":"Zabytki Mazowsza","URL":"?tag[]=1282"},{"ID":3123,"TEXT":"organistyka","URL":"?tag[]=3123"}],"newsPageUrl":"","config":{"html-id":"","css-class":"","css-style":"","name":"Przyciski drukowania","header":"","enabled":true,"cacheable":false,"template":"component.phtml","render-mode":1,"reload-period":0,"show-from":null,"show-to":null,"properties-types":{"htmlId":"string","cssClass":"string","cssStyle":"string","name":"string","header":"string","enabled":"bool","cacheable":"bool","template":"string","renderMode":"int","reloadPeriod":"int"},"show-printer":true,"show-pdf":true,"show-add-date":false,"show-mod-date":false,"show-social":false,"contact-url":"","recommend-url":"","show-like-buttons":false,"export":true,"show-tags":false,"tag-url":"","show-publicator":false,"show-info-creator":false}}},{"id":"e47d1ad8-7110-11eb-a90d-0050568c868b","type":"Html","name":"kod html","description":"HTML","content":{"content":{"html":"\u003Cstrong\u003E\u003Cbr \/\u003EUWAGA\u003Cbr \/\u003EInformacje opublikowane przed 1 stycznia 2021 r. dost\u0119pne s\u0105 na stronie\u003Cspan\u003E\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003Ca href=\u0022https:\/\/archiwum.mazovia.pl\u0022\u003Earchiwum.mazovia.pl\u003C\/a\u003E\u003C\/strong\u003E\n\u003Cp\u003E\u003C\/p\u003E"}}},{"id":"395cc210-8012-11eb-a90d-0050568c868b","type":"PageThumbnail","name":"Miniatura strony","description":"Miniaturka strony","content":{"thumbnail":"\/resource\/image\/1\/3\/81321\/246724\/0x0.jpg","alt":"Profesor Wiktor \u0141yjak - zdj\u0119cie przy organach w ko\u015bciele","title":"Prof. Wiktor \u0141yjak","author":"Fot. El\u017cbieta Budnik"}}]}